Kim Milyoner Olmak İster yarışmasında 100 bin TL değerindeki soru, bu kez dünyanın şehirleşme haritasını gündeme taşıdı. Birleşmiş Milletler’in 2025 yılına ait resmi demografik raporuna dayanan soru, küresel nüfus dengesinin hangi kıtalarda yoğunlaştığını ortaya koyan dikkat çekici bir veri içeriyordu:
“BM 2025 verilerine göre, Dünya’nın en yüksek nüfuslu ilk on şehrinden kaçı Afrika’dadır?”
Doğru cevap: 1
Bu şehir: Kahire
Bu soru yalnızca bir yarışma bilgisi değil; aynı zamanda küresel kentleşmenin yönünü ve geleceğin nüfus merkezlerini anlamak açısından önemli bir gösterge niteliği taşıyor.
BM 2025 verilerine göre dünyanın en kalabalık şehirleri hangileri, Afrika’dan kaç şehir ilk 10’da?
Birleşmiş Milletler’in Kasım 2025’te yayımladığı World Urbanization Prospects 2025 raporu, şehir nüfuslarını ölçerken yeni bir metodoloji kullandı. “Degree of Urbanization” adı verilen bu sistem, yalnızca şehir merkezini değil, geniş metropol alanlarını da hesaba katıyor.
Bu güncellenmiş ölçümle hazırlanan listede dünyanın en kalabalık şehirlerinin büyük bölümü Asya kıtasında yer alıyor. İlk 10’da ağırlıklı olarak:
Tokyo
Delhi
Şanghay
Dakka
Sao Paulo
Meksiko
Pekin
Osaka
Mumbai
gibi dev metropoller bulunuyor.
Afrika kıtasından listeye giren tek şehir ise Kahire oldu.
Bu veri, Afrika’nın hızlı nüfus artışına rağmen mega şehirleşmenin henüz Asya kadar yoğunlaşmadığını gösteriyor.
Kahire neden Afrika’nın ilk 10’daki tek şehri, nüfusu ne kadar?
Kahire, yalnızca Mısır’ın değil, tüm Afrika kıtasının en büyük metropol alanı olarak kabul ediliyor. 2025 BM tahminlerine göre Kahire metropolitan bölgesinin nüfusu yaklaşık 23–25 milyon aralığında.
Kahire’nin ilk 10’a girmesinin başlıca nedenleri:
Nil Nehri çevresinde tarihsel yerleşim yoğunluğu
Merkezi yönetim ve ekonomik faaliyetlerin burada toplanması
Kırsaldan kente yoğun göç
Eğitim ve sağlık altyapısının ülke ortalamasının üzerinde olması
Kahire, Afrika’da şehirleşmenin simgesi haline gelirken, Lagos, Kinşasa ve Johannesburg gibi diğer büyük şehirler ise henüz ilk 10’a girecek seviyeye ulaşmış değil.
Afrika’nın nüfusu hızla artarken neden ilk 10’da sadece 1 şehir var?
Bu durum ilk bakışta şaşırtıcı görünebilir. Çünkü Afrika, dünyanın en hızlı büyüyen nüfusuna sahip kıtası. Ancak şehirleşme dinamikleri yalnızca nüfus artışıyla ölçülmez.
Afrika’da:
Nüfus artışı yüksek
Kentleşme oranı artıyor
Ancak mega metropol yoğunlaşması henüz sınırlı
Birçok Afrika ülkesi hâlâ çok merkezli şehir yapısına sahip. Nüfus tek bir şehirde toplanmak yerine farklı bölgelere dağılmış durumda.
Asya’da ise dev mega kentler oluşmuş durumda. Örneğin Tokyo tek başına birçok Afrika ülkesinin toplam nüfusunu aşan bir metropol.
Bu nedenle Afrika’nın toplam nüfusu hızla büyüse de, şehir bazlı yoğunlaşmada Asya önde.
BM’nin yeni şehir ölçüm yöntemi neyi değiştirdi?
World Urbanization Prospects 2025 raporunun en dikkat çekici yanı, şehir tanımının genişletilmesi oldu.
Eski sistem:
Belediye sınırları
İdari merkez
Yeni sistem:
Metropol alan
Banliyö bölgeleri
Ekonomik entegrasyon alanı
Günlük ulaşım havzası
Bu yöntem sayesinde şehirlerin gerçek nüfus etkisi daha doğru ölçülüyor.
Örneğin bazı şehirler idari olarak küçük görünse de metropol alanı geniş olduğu için gerçek nüfusu çok daha büyük çıkabiliyor.
Kahire’nin ilk 10’da yer alması da bu geniş ölçüm sayesinde net biçimde ortaya kondu.
2050’ye doğru Afrika şehirleri ilk 10’u zorlayacak mı?
BM projeksiyonlarına göre Afrika, 2050’ye kadar dünya nüfus artışının büyük bölümünü karşılayacak. Bu da şehirleşmenin hızlanacağı anlamına geliyor.
Özellikle şu şehirlerin büyümesi bekleniyor:
Lagos (Nijerya)
Kinşasa (Kongo DC)
Darüsselam (Tanzanya)
Nairobi (Kenya)
Addis Ababa (Etiyopya)
Uzmanlara göre 2035 sonrası bazı Afrika şehirleri ilk 10’a girebilir. Ancak bunun gerçekleşmesi için:
Altyapı yatırımları
Konut politikaları
Ulaşım planlaması
Ekonomik merkezileşme
gibi faktörlerin hızla gelişmesi gerekiyor.
