Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) tarafından hakkında tutuklama emri çıkartılan İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’ya transit geçiş izni veren üye ülkelere yönelik sert bir adım attı. Komisyon, taraf devletlerin Lahey ile olan iş birliği mükellefiyetlerini ve Roma Statüsü'nün bağlayıcı ilkelerini yeniden gündeme taşıdı.
Hava sahası muafiyeti Avrupa’yı ikiye böldü
İsrail Başbakanı Netanyahu’yu Amerika Birleşik Devletleri’ne taşıyan uçağın, Yunanistan, İtalya ve Fransa hava sahalarını kullanarak seyrini tamamlaması uluslararası kamuoyunda tartışmalara yol açtı. Mahkemenin bağlayıcı kararlarına rağmen Avrupalı müttefiklerin gösterdiği bu esneklik, Birliğin kendi içinde hukuk ilkelerinin sorgulanmasını beraberinde getirdi.
Düzenlenen günlük basın toplantısında konuyu gündeme getiren gazeteciler, üye ülkelerin bu tutumunun taraf olunan uluslararası antlaşmalarla bağdaşıp bağdaşmadığını sorguladı. AB Komisyonu Dış İlişkiler Sözcüsü Anouar el Anouni, Birliğin cezasızlıkla mücadele ve uluslararası yargı bağımsızlığı konusundaki duruşunun tavizsiz olduğunu belirterek, tüm üye ülkelerin UCM ile koşulsuz iş birliği yürütmesi gerektiğini vurguladı.
Konsey kararları ve mevcut tutuklama emirleri masada
Sözcü el Anouni, AB Konseyi’nin 2023 yılında karara bağladığı metinlere atıfta bulunarak, mahkemenin aldığı mevcut kararların ve tutuklama emirlerinin hiçbir gecikme yaşanmaksızın uygulanmak zorunda olduğunu ifade etti. Üye ülkelerin ihlallerine yönelik doğrudan bir yaptırım veya somut bir tepki kararı açıklanmazken, Konsey yükümlülüklerinin hatırlatılmasıyla yetinilmesi dikkat çekti.
Gazetecilerin, yükümlülüklerin yerine getirilmemesine ilişkin ısrarlı soruları karşısında ise Komisyon yönetimi, Konsey kararlarının net bir mesaj içerdiğini ve üye ülkelerin bu taahhütlerin arkasında durması gerektiğini bildirdi.
Lahey kararları ve diplomatik hareketlilik
Gazze Şeridi’nde işlenen insanlığa karşı suçlar ve savaş ihlalleri gerekçesiyle UCM tarafından Netanyahu ve eski Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında 21 Kasım 2024'te çıkarılan tutuklama kararı geçerliliğini koruyor. Diplomatik krizlerin ve tutuklanma riskinin gölgesinde kıtalararası seyahatlerini sürdüren Netanyahu’nun, Batı ülkelerinin sağladığı transit imkanlarla yolculuklarını gerçekleştirmesi, uluslararası ceza adaletinin uygulanabilirliği hususundaki tartışmaları alevlendirmeye devam ediyor.
