ATV ekranlarında yayınlanan Kim Milyoner Olmak İster yarışması, bilgiye dayalı soruları ve heyecan dolu formatıyla milyonların ilgisini çekmeye devam ediyor. Yarışmanın son bölümünde sorulan bir soru, özellikle kelime anlamları ve dil meraklılarının dikkatini çekti:
“Dolunayın etkisiyle huyunun değiştiği sanılan kimse hangisinin tanımıdır?”
Soruda verilen şıklar şöyleydi:
A: Aysar
B: Aybars
C: Aycan
D: Ayben
Doğru cevap: A şıkkı - Aysar
Peki “Aysar ne demek, ne anlama gelir, hangi durumlarda kullanılır?” sorularının yanıtları ve bu kelimenin etimolojik kökeniyle birlikte yarışmanın sorusuna dair tüm detaylar haberimizde.
“Aysar” kelimesi ne demek, neyi ifade eder?
Aysar, Türk Dil Kurumu’na (TDK) göre:
“Dolunayın etkisiyle ruh halinin ya da davranışlarının değiştiğine inanılan kimse” anlamına gelir. Bu kelime, eski inanç sistemlerine ve halk arasındaki yaygın söylencelere dayalı olarak kullanılır. Aysar kişiler, toplumda duygusal dalgalanma yaşayan, bir anda öfkelenebilen, dengesiz davranışlar sergileyen kişiler için mecazi anlamda da kullanılmaktadır.
Aynı zamanda "kararsız, istikrarsız, sık sık ruh hali değişen" kişileri tanımlamak için de bu kelimeye başvurulur. Özellikle Anadolu ağızlarında "ay haliyle değişen" gibi yorumlamalarla zenginleşmiştir.
Aysar kelimesinin kökeni nedir, nasıl oluşmuştur?
Aysar kelimesi, “ay” kelimesiyle türetilmiştir. “Ay” burada gökyüzündeki dolunay anlamında kullanılır.
“-sar” eki ise Türkçede “ile ilgili olan, etkisinde olan” anlamında bir ektir. Dolayısıyla “aysar” kelimesi, “aydan etkilenen” ya da “ayın etkisindeki kişi” anlamına gelir.
Bu terim, geleneksel halk inanışlarında dolunayın insanlar üzerindeki etkisine dair yaygın bir inanıştan türemiştir. Özellikle bazı insanların dolunay zamanlarında ruhsal değişimler yaşadığına dair eski dönemlerden kalma anlatılar, kelimenin bugün hâlâ kullanılmasına katkı sağlamıştır.
Dolunayın insan üzerindeki etkisi inancı nereden gelir?
Bu tür inanışlar sadece Türk kültüründe değil, dünya genelindeki birçok kültürde yer alır. Özellikle dolunayın insan psikolojisi, uykusu ya da davranışları üzerinde etkisi olduğuna dair inançlar tarih boyunca birçok medeniyet tarafından benimsenmiştir. Lunatik (delirmiş) kelimesinin İngilizcede “lunar” yani “ay” kökenli olması da benzer bir halk inancının Batı’daki yansımasıdır.
Aysar tanımı da, bu tür geleneksel halk inanışlarının Türkçedeki yansımasıdır.
Kim Milyoner Olmak İster yarışmasında sorulan sorunun önemi neydi?
“Dolunayın etkisiyle huyunun değiştiği sanılan kimse” tanımı, hem Türkçenin zenginliğini hem de halk kültürüne dayalı sözcüklerin nasıl günümüzde bilgi yarışmalarında karşımıza çıkabildiğini gösteriyor. Bu tip sorular, yarışmanın yalnızca bilgi değil, kültürel birikim ve dil duyarlılığı gerektirdiğini de ortaya koyuyor.
Yarışmacılar bu tür sorularda bazen sezgisel yanıtlar vererek, halk arasında duydukları deyimlerden yola çıkabiliyor. Yarışma böylelikle izleyiciye de bir tür öğrenme süreci sunmuş oluyor.
Aysar kelimesi günlük hayatta nasıl kullanılır, örnek cümlelerle açıklama
Aysar kelimesi genellikle mecazi ve olumsuz anlam taşısa da, dilde oldukça şairane ve halk kültürü temelli bir sözcüktür. İşte bazı kullanımları:
“Dolunay zamanı iyice aysar olur, ne dediği anlaşılmaz.”
“O çocuk biraz aysar, hemen alınıyor.”
“Huyunun aysarlığı yüzünden kimseyle geçinemiyor.”
Bu tür kullanımlar daha çok duygusal dalgalanmaları olan, ani tepkiler veren, ruh hali kolay değişen bireyler için tercih edilir.
Aysar kelimesi kadınlar için mi kullanılır?
Halk arasında aysar kelimesi kadınlar için kullanılıyormuş gibi algılansa da, bu ifade cinsiyetsizdir. Kadın-erkek fark etmeksizin, davranışlarında dengesizlik, kararsızlık, ani ruhsal değişimler gösteren her birey için kullanılabilir.
Bu yanlış inanış, kelimenin duygu değişimleriyle ilişkilendirilmesinden kaynaklanır. Ancak TDK’da ve dilbilimsel kullanımda bu tür bir cinsiyet ayrımı yoktur.
Kim Milyoner Olmak İster yarışma formatı ve soru yapısı
Türkiye’nin en popüler bilgi yarışmalarından biri olan Kim Milyoner Olmak İster, her bölümünde hem eğlenceli hem öğretici sorularla seyirciyi ekrana kilitliyor. Yarışmacılar 13 soruya doğru cevap vererek 5 milyon TL’lik büyük ödül için yarışıyor. Sorular genellikle:
Genel kültür
Türkçe kelime bilgisi
Tarih
Bilim
Popüler kültür
Sanat
gibi alanlardan seçiliyor. Aysar kelimesi gibi tanımlar da dil ve halk bilimi kategorisine giriyor.
