Now TV ekranlarında yayınlanan Çifte Milyon yarışması, bu kez Türk halk edebiyatının en bilinen masal girişlerinden birini gündeme taşıdı. Sunucunun yönelttiği “Evvel zaman içinde kelimeleri ile başlayan tekerlemeye göre söz konusu beşik nasıl sallanır?” sorusu, hem stüdyoda hem de ekran başında nostaljik bir an yaşattı.
Yarışmada merak edilen sorunun doğru cevabı ise “Tıngır mıngır” oldu.
Evvel zaman içinde tekerlemesi nedir, sözleri nasıldır?
Türk halk edebiyatında masalların başında kullanılan tekerlemeler, dinleyiciyi gerçek dünyadan koparıp hayal evrenine taşımayı amaçlar. “Evvel zaman içinde” ifadesiyle başlayan tekerleme de bu geleneğin en bilinen örneklerinden biridir.
Tekerlemenin en yaygın bilinen hali şu şekildedir:
“Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde;
Deve tellal iken, horoz berber iken,
Pir pire iken, deve deve iken…
Ben babamın beşiğini tıngır mıngır sallar iken.”
Bu ifadeler, mantık sınırlarını zorlayan ve imkânsızlıkları yan yana getiren bir anlatım sunar. Masalın gerçeküstü doğasına dikkat çeken bu giriş, dinleyiciyi olağanüstü bir hikâyeye hazırlar.
Beşik nasıl sallanır, doğru cevap neden “tıngır mıngır”?
Çifte Milyon’da sorulan soruya göre, tekerlemede geçen beşik “tıngır mıngır” sallanır. Bu ikileme, hem ritmik bir ses taklidi hem de beşiğin sallanma biçimini betimleyen bir anlatım unsurudur.
“Tıngır mıngır” ifadesi, Türkçede ses yansımalı kelimeler arasında yer alır. Beşiğin hafif ve ritmik hareketini çağrıştırırken, aynı zamanda masalsı atmosferi güçlendirir.
Yarışmada bu detayın sorulması, halk edebiyatı bilgisini ölçen dikkat çekici bir örnek olarak değerlendirildi.
“Babamın beşiğini sallamak” ne anlama gelir?
Tekerlemede geçen “Ben babamın beşiğini tıngır mıngır sallar iken” ifadesi, bilinçli bir zaman çelişkisi içerir. Normal şartlarda bir babanın beşiğini çocuğu değil, babanın kendi ebeveyni sallar. Burada ise zaman tersyüz edilerek mizahi bir unsur yaratılır.
Bu tür anlatımlar, masal dünyasının gerçeklikten kopuk ve sınırsız yapısını vurgular. Dinleyiciye, birazdan anlatılacak hikâyenin gündelik hayat kurallarına bağlı olmayacağı mesajı verilir.
Çifte Milyon’da halk edebiyatı sorusu dikkat çekti
Genellikle genel kültür ve güncel konularla gündeme gelen Çifte Milyon yarışması, bu kez izleyiciyi çocukluk anılarına götüren bir masal tekerlemesiyle konuşuldu. “Evvel zaman içinde” sorusu, özellikle sosyal medyada nostaljik paylaşımlara neden oldu.
Sorunun doğru cevabı olan “Tıngır mıngır”, yarışma gecesinin en çok aratılan kelimelerinden biri haline geldi.
