İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesinin yıl dönümünde Doğu Asya diplomasisinde sular yeniden ısındı. Japonya Başbakanı Takaiçi Sanae'nin, savaş suçlularının da anıldığı tarihi Yasukuni Tapınağı'na adak sunması ve kabineden bazı bakanların tapınağı bizzat ziyaret etmesi, Çin ile Japonya arasındaki diplomatik ilişkilerde yeni bir gerilim dalgası başlattı. Pekin yönetimi, yaşanan gelişmeyi "tarihsel adalete ve uluslararası düzene yönelik bir provokasyon" olarak nitelendirerek Tokyo'ya resmi düzeyde protesto iletti.
Pekin'den Sert Açıklama: Militarizmin Sembolü Hakaret Sayıldı
Çin Dışişleri Bakanlığı tarafından yayımlanan resmi bildiride, Yasukuni Tapınağı'nın sıradan bir ibadethane olmadığı, aksine geçmişteki Japon militarizminin ideolojik bir aracı konumunda bulunduğu hatırlatıldı. Söz konusu yapıda, İkinci Dünya Savaşı esnasında işlenen insanlık ve savaş suçlarından sorumlu tutulan 14 üst düzey "A-Sınıfı" askeri yetkilinin de hatırasının yer aldığı vurgulandı. Çin diplomasisi, Tokyo yönetiminin attığı bu adımların geçmişte yaşanan acıları yok saydığını belirterek olayı kınadı.
"Savaş Suçlarının Üzeri Örtülemez"
Pekin, açıklamasında Japon siyasetçilerin yaklaşımını sert ifadelerle eleştirdi. Yapılan açıklamada, hiçbir gerekçenin Japon yönetimi tarafından tarihsel olguların saptırılmasına imkan tanımayacağı ifade edildi. Çinli diplomatlar, bu tür ziyaret ve adak adımlarının arkasında Japonya'nın geçmişteki savaş suçlarını gölgeleme ve ülkenin askeri kapasitesini yeniden artırma yönündeki politikaları meşrulaştırma amacının yattığını savundu.
Kabinenin Ziyareti Tansiyonu Yükseltti
Savaşın bitişinin yıl dönümü vesilesiyle gerçekleşen anma etkinliklerinde Japonya Savunma Bakanı Koizumi Şinciro'nun da aralarında bulunduğu dört kabine üyesi Yasukuni Tapınağı'nı ziyaret etti. Başbakan Takaiçi ise şahsen katılmak yerine tapınağa dini adak sunmayı tercih etti. Bölge ülkeleri açısından hassas bir noktada bulunan bu hamleler, özellikle Çin ve Güney Kore ekseninde tepkilerin odak noktası haline geldi.
1869'dan Günümüze Uzanan Tarihsel Anlaşmazlık
İlk olarak 1869 yılında kurulan Yasukuni Tapınağı, 1978 yılında savaşta hayatını kaybeden A-sınıfı savaş suçlularının da tapınak keşişlerince "kutsal" statüye alınmasıyla uluslararası krizlerin odağı haline geldi. Doğu Asya coğrafyasında Japon işgalinin ve militarizminin simgesi olarak görülen mekana yapılan üst düzey ziyaretler, bölgesel barış açısından kırılma noktası oluşturuyor. Japonya'da hükümet düzeyindeki en son resmi ziyaret ise 2013 yılında dönemin Başbakanı Abe Şinzo tarafından gerçekleştirilmişti.
