Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres ile Uluslararası Kızılhaç Komitesi (ICRC) Başkanı Mirjana Spoljaric Egger, yapay zeka ve otonom teknolojilerin askeri alanlardaki kontrolsüz kullanımına karşı ortak bir deklarasyon yayımladı. Üç yıl önce yapılan kısıtlama çağrısının aciliyetle yinelendiği açıklamada, silah sistemlerinin insan müdahalesi olmadan karar almasının ahlaki bir felakete yol açacağı vurgulandı.
Makinelerin İnsanı Hedef Alma Riski Büyüyor
Ortak metinde, geçen üç yıllık süreçte teknolojik kabiliyetler ile bunları denetleyecek yasal çerçeveler arasındaki makasın daha da açıldığına dikkat çekildi. Savaş sahasına entegre edilen gelişmiş yazılım ve donanımların siviller üzerindeki yıkıcı etkisine değinilerek, "Makinelerin insanları otonom olarak hedef alması gibi ahlaki bir kırmızı çizgiyi aşmaya tehlikeli derecede yakınız" uyarısı yapıldı.
Savunma sanayiindeki yarışın çoktan başladığını belirten BM ve Kızılhaç yetkilileri, otonom sistemlerin uzak geleceğe ait bir senaryo olmadığını, aksine günümüz çatışma alanlarını doğrudan tehdit eden somut bir gerçekliğe dönüştüğünü belirtti.
Kasım Zirvesi Yasal Bağlayıcılık İçin Son Şans
Açıklamada, bilim insanlarından mühendislere, politika yapıcılardan devlet liderlerine kadar tüm aktörlerin sorumluluk alması gerektiği ifade edildi. Devletlerin pasif izleyici konumundan çıkarak somut adımlar atması gerektiği vurgulanırken, önümüzdeki dönemin bir kırılma noktası olduğu kaydedildi:
"Devletler siyasi cesaret göstermeli ve kademeli tartışmaların ötesine geçerek kararlı eyleme yönelmelidir. Otonom silah sistemlerini açık yasaklar ve kısıtlamalarla düzenleyecek, yasal olarak bağlayıcı bir mekanizmayı benimsemek için müzakereler acilen başlamalı."
Bu doğrultuda, kasım ayında düzenlenecek Belirli Konvansiyonel Silahlar Sözleşmesi 7. Gözden Geçirme Konferansı'nın, somut ve yasal olarak bağlayıcı bir metnin imzalanması adına en net fırsat olduğu dile getirildi.
"İnovasyon İnsanlığa Hizmet Etmeli"
Yasal kısıtlamaların gecikmesi halinde uluslararası insancıl hukukun temellerinin sarsılacağı ifade edilen metinde, gelecek nesillere kontrolden çıkmış bir savaş teknolojisi mirası bırakılmaması gerektiği hatırlatıldı. Teknolojik yeniliklerin yıkım aracı olmaması gerektiğini altı çizen liderler, ortak açıklamayı "Yol açık, ihtiyaç acil. İnovasyon insanlığa hizmet etmeli, onu tehlikeye atmamalı" mesajıyla tamamladı.
