Yerel seçim dönemlerinde en çok merak edilen konulardan biri de muhtar azası nedir, ne iş yapar ve muhtar azası nasıl olunur soruları oluyor. Köy ve mahalle yönetiminde önemli bir rol üstlenen muhtar azaları, muhtar ile birlikte yerel yönetim işleyişinin temel taşlarından biri olarak görev yapıyor. Özellikle seçim dönemlerinde “Muhtar azası kaç tane olur?”, “Muhtar azası olma şartları nelerdir?” gibi sorular arama motorlarında sıkça araştırılıyor.
Muhtarlık sistemi içinde yer alan azalar, halk ile muhtar arasında köprü görevi görürken, aynı zamanda ihtiyar heyeti üyesi sıfatıyla karar süreçlerine katılıyor. İşte muhtar azalığına dair tüm merak edilen detaylar…
Muhtar azası nedir, ne iş yapar?
Muhtar azası, köylerde ve mahallelerde muhtar ile birlikte görev yapan ve ihtiyar heyeti üyesi olarak yerel karar süreçlerine katılan kişidir. Köylerde “ihtiyar heyeti”, mahallelerde ise “ihtiyar meclisi” niteliği taşır.
Muhtar azaları, muhtarın yürüttüğü idari ve sosyal görevlerde destek sağlar. Köy halkına ait sorunların çözümünde görüş bildirir, alınacak kararlarda oy kullanır ve toplumsal meselelerde muhtara yardımcı olur. Haftalık toplantılarla bölgedeki ihtiyaçlar değerlendirilir, resmi yazışmalar ve yerel talepler ele alınır.
Azalar, özellikle şu alanlarda aktif rol oynar:
Köy veya mahalle sakinlerinin taleplerinin değerlendirilmesi
Yerel sorunlara ilişkin karar süreçlerine katılım
Muhtarın yokluğunda vekâlet görevi üstlenme
Resmi işlemlerde tanıklık ve onay mekanizmasına katkı sağlama
Sosyal yardımlar ve kamu hizmetleri konusunda görüş bildirme
Muhtarın görevini geçici olarak yerine getiremeyeceği durumlarda, azalar arasından biri vekâlet eder. Bu yönüyle muhtar azalığı yalnızca sembolik değil, idari sorumluluk da içeren bir görevdir.
Muhtar azasının görevleri nelerdir?
Muhtar azasının görevleri, 442 sayılı Köy Kanunu ve ilgili mevzuat çerçevesinde belirlenmiştir. Köylerde ihtiyar heyeti üyesi olan azalar, köy işlerinin düzenli yürütülmesine katkı sağlar.
Başlıca görevleri şunlardır:
Köy bütçesi ve harcamalar konusunda görüş bildirmek
Köy mallarının korunmasına katkı sağlamak
Köy halkı arasında çıkan anlaşmazlıklarda arabuluculuk yapmak
Kamu düzenine ilişkin konularda muhtara destek olmak
Resmi evraklarda muhtar ile birlikte imza yetkisine sahip olmak
Mahallelerde ise görev alanı daha sınırlı olmakla birlikte, yerel sorunların çözümünde muhtara destek olma işlevi devam eder.
Azalık görevi gönüllülük esasına dayanır. Muhtar azaları maaş almaz. Bu görev, kamu hizmeti niteliğinde yürütülür.
Muhtar azası nasıl olunur, olma şartları nelerdir?
Muhtar azası olmak için yerel seçimlerde aday olmak gerekir. Muhtar adayları gibi azalar da seçim pusulasında isimleri yer alacak şekilde halk oylamasıyla belirlenir.
Muhtar azası olma şartları genel olarak şunlardır:
Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak
18 yaşını doldurmuş olmak
Seçme ve seçilme hakkına sahip olmak
İlgili köy veya mahallede ikamet etmek
Yüz kızartıcı suçlardan hüküm giymemiş olmak
Azalar, muhtar ile birlikte seçime girmez; ancak muhtar adayları genellikle kendi aza listesini oluşturur. Seçimlerde en çok oy alan muhtarın listesinde yer alan azalar görev yapmaya hak kazanır.
Muhtar azası kaç tane olur?
Muhtar azası sayısı, köy nüfusuna göre değişiklik gösterir. Seçim pusulasına yazılabilecek aza sayısı şu şekildedir:
Nüfusu 1000’e kadar olan köylerde: 8 aza
Nüfusu 1001–2000 arasında olan köylerde: 10 aza
Nüfusu 2000’den fazla olan köylerde: 12 aza
Mahallelerde ise genellikle 4 asil ve 4 yedek aza bulunur. Bu sayı seçim mevzuatına göre belirlenir.
İsim benzerliği olması durumunda adayların anne-baba adı ya da doğum tarihi gibi ek bilgiler yazılarak karışıklık önlenir.
Muhtar azasının silah taşıma hakkı var mı?
Muhtarların “beylik tabancası” olarak bilinen ruhsatlı silah taşıma hakkı bulunur. Ancak bu hak muhtar azaları için geçerli değildir. Muhtar azası olmak, silah taşıma ruhsatı için özel bir ayrıcalık sağlamaz.
Eğer aza, silah ruhsatı alabilecek başka yasal kriterleri taşıyorsa, genel mevzuat çerçevesinde başvuru yapabilir. Ancak görev sıfatı tek başına ruhsat hakkı doğurmaz.
Muhtar azalığı, yerel yönetim sisteminin önemli ancak çoğu zaman göz ardı edilen unsurlarından biridir. Muhtar ile birlikte çalışan azalar, özellikle kırsal bölgelerde halkın sorunlarının çözümünde aktif rol üstlenir. Seçim dönemlerinde daha çok gündeme gelen bu görev, gönüllülük esasına dayansa da kamu düzeni açısından önemli sorumluluklar içerir.
