Türk Dil Kurumu’na göre kelimenin doğru yazımı “olağanüstü” şeklindedir. Yani sözcük bitişik yazılır. “Olağan üstü” biçimindeki ayrı yazım ise yazım yanlışı olarak kabul edilir.
Bu kelime, “olağan” ve “üstü” sözcüklerinin birleşmesiyle oluşmuş birleşik bir sıfattır. Anlam bütünlüğü kazanarak tek bir kavramı ifade ettiği için bitişik yazılması gerekir. Türkçede anlam kaynaşması yaşayan ve yeni bir kavram oluşturan birleşik kelimeler genellikle bitişik yazılır. “Olağanüstü” de bu kurala giren örneklerden biridir.
Doğru ve yanlış kullanım şu şekildedir:
Olağanüstü – doğru yazım
Olağan üstü – yanlış yazım
Olağanüstü ayrı mı yazılır?
En çok merak edilen konulardan biri de “olağanüstü ayrı mı yazılır?” sorusudur. TDK yazım kurallarına göre bu kelime ayrı yazılmaz. Bitişik yazılması zorunludur.
Kelimenin ayrı yazılması, anlam açısından bir değişiklik yaratmasa da yazım yanlışı olarak değerlendirilir. Özellikle sınavlarda, resmi yazışmalarda ve akademik metinlerde bu tür yazım hataları puan kaybına yol açabilir.
Birleşik kelimelerde temel ölçüt, sözcüklerin zamanla kalıplaşarak yeni ve tek bir anlam oluşturmasıdır. “Olağanüstü” kelimesi de “alışılmışın dışında, beklenmedik, normalin ötesinde” gibi tek bir anlamı karşılayacak şekilde kalıplaşmıştır. Bu nedenle ayrı değil, bitişik yazılır.
Olağanüstü ne anlama gelir?
“Olağanüstü” kelimesi, sözlükte “alışılmışın dışında olan, normalden farklı, beklenmeyen derecede büyük ya da dikkat çekici” anlamlarına gelir. Genellikle sıra dışı durumları, beklenmedik gelişmeleri ya da çok yüksek seviyedeki olayları tanımlamak için kullanılır.
Örnek cümleler:
Olağanüstü bir başarı elde etti.
Toplantı olağanüstü toplandı.
Olağanüstü hâl ilan edildi.
Bu örneklerde görüldüğü gibi kelime, hem günlük konuşma dilinde hem de resmi terminolojide yaygın şekilde kullanılır. Özellikle “olağanüstü hâl” ifadesi hukuk ve kamu yönetimi alanında sıkça yer alır.
Olağanüstü kelimesi neden karıştırılıyor?
“Olağanüstü mü olağan üstü mü?” sorusunun sıkça gündeme gelmesinin temel nedeni, kelimenin iki ayrı sözcükten oluşmuş gibi görünmesidir. “Olağan” ve “üstü” kelimeleri tek başına da anlam taşıdığı için birçok kişi bu ifadeyi ayrı yazma eğilimine girer.
Ancak burada önemli olan, kelimenin kalıplaşmış birleşik bir yapı oluşturmasıdır. TDK’ye göre anlam bütünlüğü kazanmış ve tek kavram haline gelmiş birleşik kelimeler bitişik yazılır. Bu nedenle “olağanüstü” sözcüğünün ayrı yazılması doğru değildir.
Türkçede benzer şekilde bitişik yazılan başka kelimeler de bulunur. Bu tür örnekler, yazım kurallarının mantığını anlamayı kolaylaştırır.
Sınavlarda olağanüstü yazımı nasıl çıkar?
“Olağanüstü nasıl yazılır?” sorusu, özellikle Türkçe sınavlarında ve dil bilgisi testlerinde sıkça karşımıza çıkar. Genellikle doğru–yanlış yazım seçenekleri arasında verilir ve adaylardan doğru biçimi seçmeleri beklenir.
Bu nedenle kelimenin bitişik yazıldığını akılda tutmak önem taşır. Yanlış yazım olan “olağan üstü” seçeneği çeldirici olarak sunulabilir.
Sonuç olarak, TDK’ye göre doğru kullanım “olağanüstü” şeklindedir. Ayrı yazımı yanlıştır. Yazım hatası yapmamak için kelimenin birleşik ve bitişik yazıldığını unutmamak gerekir.
