Kim Milyoner Olmak İster yarışmasında 200 bin TL değerindeki soru, izleyicileri tarihin derinliklerine götürdü.
Soru şu şekildeydi: “Hangisi daha erken bir tarihte gerçekleşmiştir?”
Seçeneklerde yer alan olaylar:
Osmanlı Devleti’nin kuruluşu
Yüzyıl Savaşları’nın başlangıcı
Aztek İmparatorluğu’nun kuruluşu
Oxford Üniversitesi’nde eğitimin başlaması
Tarihsel olarak en erken tarihe sahip olan gelişme, şaşırtıcı şekilde Oxford Üniversitesi'nde eğitimin başlamasıdır.
Oxford Üniversitesi eğitime ne zaman başladı?
Oxford Üniversitesi'nin tam kuruluş tarihi net olarak bilinmemekle birlikte, 1096 yılına kadar uzanan belgelenmiş eğitim faaliyetleri mevcuttur. Bu tarih, üniversite seviyesinde eğitimin Avrupa'daki en eski örneklerinden biridir.
Önemli tarih notları:
1096: Oxford'da eğitimin başladığı kabul edilir.
1167: İngiltere Kralı II. Henry, Paris Üniversitesi'ndeki İngiliz öğrencilerin geri dönmesini yasaklayınca, Oxford hızla büyüyerek kurumsallaşır.
Oxford Üniversitesi bu yönüyle, sadece İngiltere’nin değil, dünyanın en eski üniversiteleri arasında yer alır.
Osmanlı Devleti ne zaman kuruldu?
Geleneksel kaynaklara göre Osmanlı Devleti’nin kuruluş yılı 1299 olarak kabul edilir. Bazı tarihçiler (örneğin Halil İnalcık), kuruluşu 1302 Bafeus Savaşı sonrası olarak değerlendirse de genel kanaat 1299’dur.
Bu durumda, Oxford Üniversitesi’nde eğitimin başlaması, Osmanlı’nın doğuşundan yaklaşık 200 yıl önceye dayanır.
Yüzyıl Savaşları ne zaman başladı?
Yüzyıl Savaşları, İngiltere ve Fransa arasında gerçekleşen ve 1337–1453 yılları arasında süren bir dizi savaştır. 116 yıl süren bu savaş, Avrupa tarihinin en kanlı ve uzun çatışmalarından biri olarak kabul edilir.
Oxford Üniversitesi’nin eğitim faaliyetleri bu savaştan da en az 2 yüzyıl önceden başlamıştır.
Aztek İmparatorluğu ne zaman kuruldu?
Aztekler, günümüz Meksika topraklarında yaşayan güçlü bir medeniyetti. Kuruluşları, genellikle 1428 yılında kurulan “Üçlü İttifak” ile ilişkilendirilir:
Tenochtitlan (bugünkü Mexico City)
Texcoco
Tlacopan
Aztek İmparatorluğu, Avrupa’daki büyük üniversiteler kurulup büyüdükten çok sonra yükselmiştir. Oxford’un eğitime başlamasıyla Aztekler arasında yaklaşık 330 yıl fark vardır.
Tarihsel olayların kronolojik sıralaması
| Olay | Tarih |
|---|---|
| Oxford Üniversitesi’nde eğitim | 1096 |
| Osmanlı Devleti’nin kuruluşu | 1299 |
| Yüzyıl Savaşları’nın başlangıcı | 1337 |
| Aztek İmparatorluğu’nun kuruluşu | 1428 |
Bu tabloya göre en erken tarih, Oxford Üniversitesi’nde eğitimin başladığı 1096 yılıdır.
Oxford Üniversitesi neden bu kadar eski?
Oxford’un bu kadar eski olması tesadüf değil. 11. yüzyıl İngiltere’si, feodal düzenin yükseldiği, Katolik Kilisesi’nin entelektüel gelişime yön verdiği bir dönemdi. Eğitim daha çok din adamları ve aristokratlara yönelikti.
Paris, Bologna, Salamanca gibi üniversitelerle aynı çağda yükselen Oxford, kilise etkili eğitimin merkezi haline gelmiştir.
Bugün hala aktif olan bu üniversite, tarihteki sürekliliğiyle eğitim kurumlarının medeniyet üzerindeki kalıcılığını simgeler.
Yarışmada neden bu kadar kafa karışıklığı yaşandı?
Birçok insan için, Aztekler ve Osmanlılar, Oxford gibi akademik bir kurumdan daha “eski” gibi görünür. Çünkü:
Medeniyetler genelde görkemli yapılar ve imparatorluklarla anılır.
Üniversite gibi soyut yapılar, akılda tarihsel sıraya göre daha geride kalır.
Ancak bu soru, bize medeniyetin sadece fetih ve imparatorlukla değil; bilgiyle, kurumla ve süreklilikle ölçüldüğünü bir kez daha hatırlattı.
