Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında savunma alanında iş birliğini en üst seviyeye taşımayı amaçlayan "Mekke Anlaşması"na ilişkin kanun teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi Dışişleri Komisyonu'nda kabul edildi. Bölgesel barış ve istikrarı pekiştirmeyi öngören üçlü mutabakat, komisyonda yapılan kapsamlı müzakerelerin ardından üyelerin çoğunluk oyuyla onaylandı.
AK Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay başkanlığında toplanan komisyonda, teklifin maddeleri tek tek ele alınırken, Dışişleri Bakan Yardımcısı Levent Gümrükçü de anlaşmanın arka planı ve teknik detaylarına dair bir sunum gerçekleştirdi.
Bölgesel Çalkantılara Karşı Kolektif Caydırıcılık Kalkanı
Komisyon Başkanı Fuat Oktay, toplantının açılışında yaptığı değerlendirmede küresel ve bölgesel güvenlik krizlerine dikkat çekti. Rusya-Ukrayna savaşı, Kafkasya, Balkanlar ve Kuzey Afrika eksenindeki kırılganlıkların bölgesel güvenliği doğrudan etkilediğini vurgulayan Oktay, Mekke Anlaşması'nın bu tablodaki yerine işaret etti.
Atılan adımın yerel sahiplenme iradesini yansıttığını dile getiren Oktay, anlaşmanın bölgedeki barışı sağlamlaştırmayı amaçlayan somut bir kararlılık göstergesi olduğunu, bu yönüyle Orta Doğu'da kolektif bir caydırıcılık kalkanı inşa edilmesini sağladığını belirtti.
"Bloklaşma Değil, Kapsayıcı Güvenlik Mimarisi"
Anlaşmanın üçüncü ülkelere yönelik bir tehdit içermediğinin altını çizen Oktay, Türkiye'nin dış politika ilkelerini hatırlattı. Tahran'da gerçekleşen diplomatik temasların da önemine değinen Oktay, şu mesajı verdi:
"Ülkemizin imzaladığı ve taraf olduğu anlaşmalar, bir saldırı, yayılmacılık ya da üçüncü ülkelere karşı bir bloklaşma ittifakı değildir. Tam aksine ülkemiz, caydırıcılığı artıracak, coğrafyamızı tahkim edecek, barışı ve istikrarı hedefleyen savunma anlaşmalarının tarafıdır."
Oktay ayrıca, ittifakın dışlayıcı olmadığını, benzer barış vizyonunu paylaşan diğer bölgesel aktörlerin katılımına da kapıyı açık bıraktığını kaydetti.
Genişleme Sürecinde Ankara'nın Stratejik Filtresi
Anlaşmanın büyüme modeline de açıklık getiren Komisyon Başkanı, gelecekte yeni üyelerin katılımının denetimsiz gerçekleşmeyeceğini bildirdi. İttifakın genişlemesinin kurucu çekirdek üyelerin ve özellikle Türkiye'nin stratejik süzgecinden, rızasından ve onayından geçmesinin şart koşulduğunu ifade etti.
Metnin ülkelerin egemenlik haklarını ve ulusal anayasalarını öncelediğini aktaran Oktay, savunma yükümlülüklerinin otomatik ya da mekanik olarak devreye girmeyeceğini, her adımın ilgili ülkelerin iç hukuk mekanizmaları ve üst düzey istişare süreçleriyle yürütüleceğini dile getirdi.
İttifakın Üç Ana Sacayağı
Görüşmelerde Mekke Anlaşması'nın yalnızca askeri bir metin olarak görülmemesi gerektiği, kapsamlı bir çerçeveye sahip olduğu kaydedildi. Yapılan değerlendirmeye göre savunma mimarisi şu üç temel unsur üzerine inşa edildi:
Müşterek savunma ve kriz yönetimi kapasitesinin artırılması,
Terör örgütlerine karşı tavizsiz ve kararlı ortak mücadele,
Savunma sanayisinde yerli ve milli kabiliyetlerin paylaşılarak geliştirilmesi.
Komisyondaki Usul Tartışması ve Kabul Kararı
Toplantı esnasında Yeni Parti Eskişehir Milletvekili Utku Çakırözer, teklifin içeriği gereği TBMM Milli Savunma Komisyonu'nda da değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Fuat Oktay ise usule ilişkin yaptığı bilgilendirmede, Milli Savunma Komisyonu'na resmi talepte bulunulduğunu ancak komisyondan herhangi bir raporlama veya çalışma yapılmayacağı yönünde dönüş aldıklarını aktardı.
Prosedür tartışmalarının ve Dışişleri Bakan Yardımcısı Levent Gümrükçü'nün bilgilendirmesinin ardından oylamaya geçildi. Üç dost ülke arasındaki savunma bağlarını derinleştirecek olan Mekke Savunma İttifakı Anlaşması'na Dair Kanun Teklifi, Dışişleri Komisyonu'nda çoğunluk oyuyla kabul edilerek Meclis Genel Kurulu'na sevk edildi.
