Türkçede en sık yapılan yazım hatalarından biri “yalnız mı yanlız mı?” sorusu etrafında şekilleniyor. Günlük konuşmada doğru telaffuz edilse de yazıya döküldüğünde kelimenin yanlış biçimiyle sıkça karşılaşılıyor. Özellikle sosyal medyada ve mesajlaşmalarda “yanlız” şeklinde yazım yaygın şekilde görülüyor. Peki Türk Dil Kurumu’na göre doğru kullanım hangisi? Yalnız mı, yanlız mı?
Yalnız mı yanlız mı? TDK’ya göre doğru yazılış
Türk Dil Kurumu’na göre kelimenin doğru yazılışı “yalnız” şeklindedir. “Yanlız” yazımı ise yazım yanlışıdır. Kelime, “yal-nız” biçiminde yazılır ve içinde “l” harfinden sonra “n” bulunur.
Yanlış kabul edilen kullanım:
yanlız ❌
Doğru kullanım:
yalnız ✅
TDK Güncel Türkçe Sözlük’te kelime yalnız biçiminde yer alır ve farklı anlamlarıyla açıklanır. Bu nedenle resmî yazışmalarda, sınavlarda ve akademik metinlerde doğru yazımın kullanılması büyük önem taşır.
Yalnız kelimesinin anlamı nedir?
Yalnız kelimesi Türkçede hem sıfat hem de zarf olarak kullanılabilir. Birden fazla anlamı bulunan bu kelime, cümle içinde farklı görevlerde yer alabilir.
Başlıca anlamları şunlardır:
Tek başına olan, yanında kimse bulunmayan
Kimsesiz
Sadece, ancak
Örnek kullanımlar:
Yalnız bir hayat sürüyor.
Yalnız seni bekliyorum.
O gün yalnız ben vardım.
Bu örneklerde görüldüğü gibi yalnız kelimesi hem kişi hem durum hem de sınırlama anlamı taşıyabilir.
Yanlız yazımı neden yanlış kabul ediliyor?
“Yanlız” yazımı, halk arasında telaffuzdan kaynaklanan bir hatadır. Kelimenin ses yapısı nedeniyle bazı kişiler “yalnız” yerine “yanlız” yazma eğilimindedir. Ancak Türkçede kelimenin kök yapısında “n” harfi “l” harfinden sonra gelir.
Dil bilgisi kuralları gereği kelimenin doğru dizilimi korunmalıdır. Bu nedenle yanlız yazımı, hem yazım kurallarına hem de sözlük karşılığına aykırıdır.
Yalnız kelimesi ek aldığında nasıl yazılır?
Yalnız kelimesi ek aldığında da kök yapısını korur ve yazım değişmez. Ek geldiğinde harf yer değiştirmez veya düşmez.
Doğru örnekler:
yalnızlık
yalnızca
yalnızım
yalnızken
Burada dikkat edilmesi gereken nokta, kelimenin her hâlinde “yalnız” biçiminin korunmasıdır. “Yanlızlık” gibi yazımlar tamamen yanlıştır.
Yalnız ile yalnızca arasındaki fark nedir?
Yalnız ve yalnızca kelimeleri anlam bakımından benzer görünse de kullanım açısından farklılık gösterebilir. Yalnız kelimesi hem “tek başına” hem de “sadece” anlamında kullanılabilirken, yalnızca daha çok “sadece” anlamını güçlendirir.
Örnek:
Yalnız seni aradım.
Yalnızca seni aradım.
Her iki kullanım da doğrudur ancak anlam vurgusu açısından küçük farklılıklar barındırabilir.
Doğru yazım için nelere dikkat edilmeli?
Yazım hatalarını önlemek için Türk Dil Kurumu’nun Güncel Türkçe Sözlük kaynağı referans alınmalıdır. Emin olunmayan kelimeler sözlükten kontrol edilmelidir. Ayrıca kelimenin kök yapısını bilmek, yazım yanlışlarını azaltır.
Yalnız kelimesinde dikkat edilmesi gereken temel kural, harf sıralamasının “l”den sonra “n” gelmesi gerektiğidir. Bu sıralama değiştiğinde yazım hatası ortaya çıkar.
