Yeni düzenlemede yalnızca çocukların işlediği suçlara ilişkin hükümler yer almadı. Çocukların korunmasında sorumluluğu bulunan kişilere yönelik bazı yükümlülükler de yeniden ele alındı. Ayrıca ateşli silahların çocukların erişimine açık şekilde bırakılması ve aile hukukundan doğan yükümlülüklerin yerine getirilmemesi gibi durumlarda daha ağır yaptırımlar öngörüldü.
15-18 yaş grubunda cezalar yeniden düzenlendi
Kanunla birlikte 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşına girmemiş çocukların işlediği suçlarda uygulanacak ceza sistemi değiştirildi. Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda bu yaş grubundaki çocuklar için 19 yıldan 27 yıla kadar hapis cezası uygulanabilecek.
Müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda ise ceza 15 yıldan 18 yıla kadar hapis olarak belirlenecek. Diğer hapis cezalarında üçte bir oranında indirim uygulanırken, tek bir fiil nedeniyle verilecek hapis cezasının 15 yılı aşmaması öngörülüyor.
Bununla birlikte bazı ağır suçlarda yaş indiriminin uygulanmamasının da önü açıldı. Kasten öldürme ile ağır sonuçlara yol açan kasten yaralama suçlarının belirli nitelikteki hallerinde mahkeme, çocuğun yaşı nedeniyle uygulanan indirimi yapmayabilecek.
12-15 yaş grubunda hâkime yeni yetki
12 yaşını doldurmuş, 15 yaşını tamamlamamış çocuklar açısından da yeni bir ceza sistemi getirildi. Çocuğun yaptığı eylemin hukuki anlamını kavrayıp kavrayamadığı ve davranışlarını yönlendirme yeteneğinin yeterince gelişip gelişmediği değerlendirmede belirleyici olacak.
Bu yeteneklerin bulunmadığının tespit edilmesi halinde çocuk hakkında ceza verilmesi yerine çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanacak.
Çocuğun yaptığı eylemin sonuçlarını anlayabildiği ve davranışlarını yönlendirebildiği kanaatine varılması halinde ise yaş grubuna yönelik indirimli ceza hükümleri devreye girecek. Ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlarda 13 ila 18 yıl, müebbet gerektiren suçlarda ise 10 ila 12 yıl arasında hapis cezası uygulanabilecek.
Diğer suçlarda verilecek cezalarda yarı oranında indirim yapılacak ve her bir fiil için belirlenen hapis cezası 9 yılı geçemeyecek.
Çocuğun eline silah geçiren kişiye hapis cezası
Yeni düzenlemenin dikkat çeken maddelerinden biri de ateşli silahların muhafazasına ilişkin oldu.
Silahın gerekli dikkat ve özen gösterilmeden saklanması nedeniyle bir çocuğun silaha ulaşmasına yol açan kişi, olayın daha ağır bir suçu oluşturmaması halinde 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasıyla karşı karşıya kalabilecek.
Böylece çocukların silahlara erişimini engelleme konusunda silah sahiplerine daha ağır bir sorumluluk yüklenmiş oldu.
Ailelerin hukuki sorumluluğu artırıldı
Kanun kapsamında aile hukukundan kaynaklanan bazı yükümlülüklerin ihlaline ilişkin cezalar da yükseltildi.
Aileden kaynaklanan bakım, eğitim veya destek yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişilere daha önce uygulanan 1 yıla kadar hapis cezası yerine 3 aydan 2 yıla kadar hapis cezası verilebilecek.
Hamile olduğunu bildiği eşini veya kendisinden gebe kalan ve evli olmadığı kadını çaresiz halde bırakan kişiler bakımından da ceza sınırları artırıldı. Daha önce 3 aydan 1 yıla kadar olan hapis cezası, yeni düzenlemeyle 6 aydan 2 yıla kadar çıkarıldı.
Çocuğunun güvenliğini ağır şekilde tehlikeye atan ebeveyne yaptırım
Velayet hakkı kaldırılmış olsa dahi bazı davranışlarıyla çocuğunun güvenliğini, sağlığını veya ahlaki gelişimini ciddi biçimde tehlikeye atan anne ve babalar için de daha ağır cezalar getirildi.
İhtiyadi sarhoşluk, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanımı ya da onur kırıcı davranışlar nedeniyle çocuğuna maddi ve manevi açıdan gerekli özeni göstermeyen ebeveynler hakkında uygulanabilecek hapis cezasının alt ve üst sınırları artırıldı.
Bu kişiler için daha önce 3 aydan 1 yıla kadar olan hapis cezası, yeni düzenlemeyle 1 yıldan 3 yıla kadar uygulanabilecek.
Çocuklara ilişkin iddianamelerde yeni inceleme süreci
Çocukların taraf olduğu soruşturmalarda usule ilişkin de önemli bir değişiklik yapıldı.
15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında hazırlanan iddianameler, soruşturma evrakının incelenmesinin ardından eksik veya hatalı noktaların bulunması halinde Cumhuriyet Başsavcılığına geri gönderilebilecek.
Mahkemenin, iddianame ve soruşturma belgelerinin kendisine ulaşmasından itibaren 15 gün içerisinde inceleme yapması öngörülüyor. Düzenlemeyle özellikle çocuklar hakkındaki soruşturmalarda eksikliklerin dava aşamasına geçmeden giderilmesi amaçlanıyor.
Çocuk hükümlüler için cezaevi uygulaması değişti
Çocuk hükümlülerin cezalarının infazında da yeni bir sisteme geçiliyor. Hapis cezasının doğrudan çocuk eğitimevinde başlatılması yerine, infazın çocuk kapalı ceza infaz kurumunda başlaması esas alınacak.
Çocuğun iyi halli olduğunun belirlenmesi halinde ise çocuk eğitimevine ayrılmasının yolu açılacak.
Ayrıca 12-18 yaş arasındaki çocukların cinsiyetleri, fiziksel gelişimleri ve işledikleri suçların niteliği dikkate alınarak çocuk kapalı ceza infaz kurumlarının farklı bölümlerinde barındırılması öngörülüyor.
