Ankara'da düzenlenen 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi öncesinde dünya diplomasisini hareketlendiren kritik bir kabul gerçekleşti.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye'ye resmi bir ziyaret gerçekleştiren Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump'ı Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde resmi törenle karşıladı. İki lider, baş başa yaptıkları görüşmenin ardından kameraların karşısına geçerek Türk-Amerikan ilişkilerinde yeni bir dönemin kapısını aralayacak nitelikte son dakika açıklamalarda bulundu. Ortak basın toplantısında öne çıkan en sıcak gelişme, uzun süredir kriz başlığı olan F-35 savaş uçakları ve CAATSA yaptırımları konusunda atılan somut adımlar oldu.
CAATSA yaptırımları kalkıyor ve F-35 teslimatı gündeme geliyor
ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye ile ilişkilerin ilk başkanlık döneminden bile daha iyi bir seviyede olduğunu belirterek, savunma sanayisini doğrudan etkileyen yaptırımlar konusunda net bir irade ortaya koydu. "CAATSA yaptırımlarını kaldıracağız, artık vakti geldi" diyen Trump, dost ülkeleri yaptırımlarla boğmak istemediklerini ifade etti. Türkiye'nin sadık bir dost ve harika bir müttefik olduğunu vurgulayan Trump, F-35 uçaklarının teslimi hususunda da yeşil ışık yakarak, "Bu konuda kesinlikle bir şeyler düşüneceğiz ve bir karar vereceğiz" şeklinde konuştu.
Cumhurbaşkanı Erdoğan ise F-35 konusunun Türkiye için yeni bir gündem olmadığını hatırlatarak, geçmiş görüşmelerde 5 uçağın sözünün alındığını ve Trump'ın bu vaadinin arkasında duracağına inandığını dile getirdi. Liderler ayrıca, Türkiye'nin milli muharip uçağı KAAN için ABD'den talep edilen motorlar konusunda da zirve kapsamında bir araya geleceklerini ve yakın zamanda kamuoyuna büyük bir müjde duyurmayı hedeflediklerini belirttiler.
"Erdoğan olmasa NATO zirvesine katılmazdım"
Basın toplantısında liderler arasındaki kişisel diplomasinin önemine değinen Trump, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile aralarındaki güçlü siyasi kimyadan övgüyle bahsetti. Geçmişte yaşanan Rahip Brunson krizinin çözülme sürecini hatırlatan ABD Başkanı, Erdoğan'ın liderlik tarzını "çetin" olarak nitelendirdi. NATO'ya yönelik hayal kırıklıklarını da gizlemeyen Trump, "Türkiye olmasaydı belki de bu zirveye katılmayabilirdim ancak dostumdan dolayı katilmam gerektiğine inandım" itirafında bulundu. Türkiye'nin bölgesel meselelerdeki, özellikle de İran ile ilişkiler ve Suriye'deki yeni yönetimle kurulan diyalogdaki yapıcı rolüne dikkat çeken Trump, Ankara'nın Washington'a geleneksel birçok ülkeden daha fazla yardımcı olduğunu sözlerine ekledi.
CAATSA yasası ve savunma sanayisine etkileri
ABD’nin Hasımlarına Yaptırımlar Yoluyla Karşılık Verme Yasası (CAATSA), 2 Ağustos 2017 tarihinde yürürlüğe girmiş ve ABD ulusal güvenliğine tehdit olarak görülen İran, Rusya ve Kuzey Kore’ye karşı ekonomik ve askeri kısıtlamalar paketi olarak tasarlanmıştır. Yasanın özellikle 231. maddesi, Rusya Federasyonu'nun savunma ya da istihbarat sektörleriyle önemli düzeyde alışverişte bulunan üçüncü ülkelere yaptırım uygulanmasını zorunlu kılmaktadır. Türkiye'nin Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi tedarik etmesi, bu yasa kapsamında değerlendirilmiş ve Türk savunma sanayisi kurumları ile bürokratlarına karşı ihracat lisansı iptallerinden kredi kısıtlamalarına kadar uzanan 12 maddelik yaptırım menüsünden bazı yaptırımların devreye alınmasına neden olmuştur. Trump'ın Ankara'da yaptığı "Yaptırımları kaldıracağız" açıklaması, bu hukuki ve siyasi engellerin tamamen temizleneceği anlamına geliyor.
