ABD ile İran arasında başlayan sıcak çatışmanın ardından Washington’un Ortadoğu ve Körfez'deki askeri varlığı yeniden gündemin merkezine yerleşti. İran’ın “Bölgedeki tüm askeri üsler meşru hedeftir” açıklaması, ABD’nin bölgedeki konuşlanmasının kapsamını daha da kritik hale getirdi. Peki ABD’nin Ortadoğu ve Körfez'deki askeri varlığı ne, kaç üssü var ve toplam asker sayısı kaç?
Açık kaynaklar ve ABD Dış İlişkiler Konseyi verilerine göre Washington’un bölgede en az 19 askeri tesisi bulunuyor. Bunların 8’i kalıcı nitelikte. Son takviyelerle birlikte bölgede yaklaşık 40 bin Amerikan askeri görev yapıyor.
ABD’nin Ortadoğu ve Körfez'deki askeri varlığı ne, kaç üssü var?
ABD’nin Ortadoğu ve Körfez'deki askeri varlığı geniş bir coğrafyaya yayılmış durumda. Bahreyn, Katar, Kuveyt, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Ürdün, Irak ve Suriye başlıca konuşlanma alanları arasında yer alıyor.
Toplamda en az 19 askeri tesisin bulunduğu belirtiliyor. Bu tesislerin 8’i kalıcı üs statüsünde. Diğerleri ise ileri operasyon noktaları, lojistik merkezler ve geçici konuşlanma alanlarından oluşuyor.
Yaklaşık 40 bin askerlik bu ağ, yalnızca askeri caydırıcılık değil, aynı zamanda hava savunma, deniz kontrolü, lojistik destek ve istihbarat operasyonları açısından da stratejik önem taşıyor.
Körfez hattı: Bahreyn’de 5. Filo karargâhı
ABD’nin bölgedeki en kritik deniz üssü Bahreyn’in başkenti Manama’da bulunuyor. Naval Support Activity olarak bilinen tesis, ABD Donanması 5. Filo karargâhına ev sahipliği yapıyor.
Basra Körfezi, Kızıldeniz, Arap Denizi ve Hint Okyanusu’nun bir bölümünden sorumlu olan 5. Filo, İran’a karşı caydırıcılık stratejisinin merkezinde yer alıyor. Bahreyn’de yaklaşık 9 bin Amerikan askeri görev yapıyor.
İran’ın misilleme açıklamalarında Körfez ülkelerindeki ABD üslerini hedef göstermesi, Bahreyn’i potansiyel risk alanlarından biri haline getiriyor.
CENTCOM’un kalbi: Katar ve Kuveyt
ABD’nin Ortadoğu ve Körfez'deki askeri varlığı içinde Katar ve Kuveyt özel bir konuma sahip. Katar’daki El-Udeid Hava Üssü, ABD Merkez Komutanlığı’nın (CENTCOM) ileri karargâhı olarak faaliyet gösteriyor.
Yaklaşık 10 bin askerin bulunduğu El-Udeid, savaş uçakları, tanker uçaklar ve istihbarat unsurlarıyla bölgedeki en büyük Amerikan tesislerinden biri olarak biliniyor.
Kuveyt ise adeta lojistik bir köprü işlevi görüyor. Camp Arifjan, Ali Al-Salem Hava Üssü ve Camp Buehring başlıca tesisler arasında. Irak ve Suriye’ye geçişlerde kritik rol oynayan Kuveyt’te yaklaşık 13 bin 500 asker konuşlu.
Hava savunma hattı: Suudi Arabistan ve BAE
Suudi Arabistan’daki Prens Sultan Hava Üssü, Patriot bataryaları ve gelişmiş hava savunma sistemleriyle dikkat çekiyor. Ülkede yaklaşık 2 bin 700 ABD askeri görev yapıyor.
Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki El-Dhafra Hava Üssü ise keşif, gözetleme ve terörle mücadele operasyonlarında aktif rol üstlenmiş bir merkez. BAE’de yaklaşık 3 bin 500 Amerikan askeri bulunuyor.
Bu iki ülke, özellikle hava savunma kapasitesi açısından Washington’un bölgedeki stratejik derinliğini temsil ediyor.
Levant cephesi: Ürdün, Irak ve Suriye
Ürdün’ün Azrak kentindeki Muwaffaq Salti Hava Üssü, ABD’nin 332. Hava Seferi Kanadı’na ev sahipliği yapıyor. Ürdün’de yaklaşık 3 bin 800 asker görev yapıyor.
Irak’ta Ayn el-Esed ve Erbil hava üsleri başlıca merkezler arasında yer alıyor. Ülkedeki Amerikan asker sayısı yaklaşık 2 bin 500 olarak ifade ediliyor.
Kuzeydoğu Suriye’de ise daha dağınık ileri operasyon noktalarında yaklaşık 2 bin asker bulunuyor. Bu noktalar, özellikle IŞİD’e karşı yürütülen operasyonlar ve bölgesel istikrar misyonları kapsamında kullanılıyor.
Olası geniş çaplı savaşın coğrafyası neyi gösteriyor?
ABD’nin Ortadoğu ve Körfez'deki askeri varlığı, yalnızca mevcut kriz açısından değil, olası geniş çaplı bir çatışmanın coğrafi sınırları bakımından da belirleyici görülüyor. Bahreyn’den Katar’a, Kuveyt’ten Ürdün’e uzanan askeri hat, İran’ın “meşru hedef” açıklamaları sonrası daha fazla tartışılıyor.
Yaklaşık 40 bin asker ve 19 askeri tesisle kurulan bu yapı, Washington’un bölgedeki stratejik çıkarlarını koruma kapasitesini gösteriyor. Ancak aynı zamanda bu ağ, misilleme risklerinin de geniş bir coğrafyaya yayılabileceğine işaret ediyor.
ABD’nin Ortadoğu ve Körfez'deki askeri varlığı ne, kaç üssü var ve kaç asker konuşlu sorusu, sıcak çatışmanın seyrine bağlı olarak önümüzdeki dönemde daha da kritik hale gelebilir.
