Yargı süreçlerini hızlandırmak, vatandaşın mahkeme koridorlarındaki bekleyişine son vermek ve hukuki işleyişteki tıkanıklıkları aşmak amacıyla hazırlanan 12. Yargı Paketi'nin detayları belli oldu. AK Parti Grup Başkanvekili Muhammet Emin Akbaşoğlu tarafından kamuoyuna duyurulan 30 maddelik yeni kanun teklifi; bürokrasiyi azaltan, dijitalleşmeyi merkeze alan ve vatandaşın hak arama hürriyetini güçlendiren kritik yenilikler içeriyor.
"Amacımız yargının verimli, hızlı ve etkin işlemesini sağlamak; vatandaşımızın yargıya olan güvenini en üst seviyeye çıkarmaktır."
Bu vizyonla hazırlanan ve Meclis sıralarına gelen pakette öne çıkan başlıklar şu şekilde:
Aile Yadigârı Koruma Altında: Miras Satışlarında Yeni Kural
Ortaklığın giderilmesi davalarında sıkça yaşanan mağduriyetler ve "aile mallarının yabancıya gitmesi" sorunu tarih oluyor. Yeni düzenlemeyle, miras yoluyla kalan taşınmazların satışında birinci açık artırma yalnızca malik olan mirasçılar arasında yapılacak. Bu sayede taşınmazın muhammen bedelinin tamamı üzerinden öncelikle aile içinde kalması sağlanarak mülkiyet hakkı ve ailevi bağlar güvence altına alınacak.
Devletten Alacakların Tahsilinde Bürokrasi Azalıyor
Kamu maliyesi ile vatandaş arasındaki alacak-verecek süreçleri yeniden şekilleniyor. İdare aleyhine kazanılan davalarda doğrudan icra takibi başlatma dönemi sona eriyor. Vatandaşlar, devletten olan alacakları (para alacakları, vekâlet ücretleri vb.) için icra dairesine gitmeden önce kuruma yazılı başvuru yaparak hesap numarasını bildirecek. İdareye tanınan bir aylık süre içinde ödeme yapılmazsa cebri icra yolu açılabilecek. Bu sayede gereksiz icra masraflarının ve devlet üzerindeki mali külfetin önüne geçilecek.
Duruşmalara Süre Sınırı ve E-Duruşma Kolaylığı
Mahkemelerin yıllarca sürmesine neden olan uzun duruşma aralıklarına neşter vuruluyor. Yazılı yargılama usulüne tabi davalarda duruşmalar arası süre kural olarak üç ayı geçemeyecek. Ayrıca teknolojinin yargıya entegrasyonu hızlandırılarak ön inceleme duruşmalarında e-Duruşma (SEGBİS) üzerinden katılım imkânı sağlanacak.
Noterlik ve UYAP'ta "Sıfır Masraf, Yüksek Hız"
Noterlerde Kağıt Devri Bitiyor: Mahkemelerin talep ettiği noter evrakları, fiziki olarak değil, güvenli elektronik imza ile saniyeler içinde UYAP'a aktarılacak. Bu işlemlerden vergi, harç veya değerli kâğıt bedeli alınmayacak.
Kısıtlıların Mallarına Değer Koruması: Vesayet altındaki kişilere ait taşınır ve taşınmaz mallar, kapalı kapılar ardında değil, UYAP Entegre Elektronik Satış Portalı üzerinden şeffaf ve tam rekabet ortamında satılarak değer kaybı önlenecek.
Bilirkişi Suistimaline Disiplin Cezası
Uygulamada davaları uzatan en büyük etkenlerden biri olan "gereksiz bilirkişi atamaları" mercek altına alınıyor. Hâkim ve savcıların, kendi hukuki bilgileriyle çözebilecekleri dosyaları bilirkişiye havale etmeleri disiplin yaptırımına bağlanıyor. Bilirkişilik kurumu artık sadece teknik ve özel uzmanlık gerektiren durumlarla sınırlı kalacak.
Yargılamayı Hızlandıracak Diğer Kritik Kararlar
Paketin yargı usullerine getirdiği diğer radikal değişiklikler ise şöyle sıralanıyor:
Belirsiz Alacak Davası Kalkıyor: Uzun süredir tartışılan bu dava türü iptal ediliyor. Yerine vatandaşın davasını "kısmi dava" olarak açıp, tahkikat sonuna kadar alacağının kalan kısmını "iddianın genişletilmesi yasağına takılmadan" talep edebileceği yeni bir sistem getiriliyor.
Yargıtay'ın Bozma Yetkisine Tırpan: Mahkeme dosyalarının mahkemeler arası mekik dokumasını engellemek için, Yargıtay'ın ilk derece mahkemesi kararlarını "sadece görevsizlik veya yetkisizlik" gerekçesiyle bozması engelleniyor.
İstinaf'tan Yeni Kararlara Temyiz Yolu: İstinaf mahkemelerinin yerel mahkeme kararını bozup "yeni bir hüküm" kurduğu durumlarda, bu kararlar için parasal sınırın üstünde kalmak kaydıyla temyiz yolu açılıyor.
Genetik ve Dijital Verilere Yasal Güvence: Anayasa Mahkemesi kararlarına uyum çerçevesinde; bilgisayarlarda yapılan arama, dijital verilere el konulması, genetik ve moleküler inceleme sonuçlarının saklanması ve imhası katı bir yasal zemine oturtuluyor.
Adli Tıp Kurumu'na Liyakat Şartı: İhtisas kurulu başkan ve üyeliklerine atanacak kişiler için tıp/diş hekimliği uzmanlığı veya doktora şartı yasal zorunluluk haline getiriliyor, görev süreleri dört yılla sınırlandırılıyor.
TBMM'de görüşülmeye başlanacak olan 30 maddelik paketin kısa süre içinde yasalaşarak yürürlüğe girmesi bekleniyor.
