Türkiye, Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanları ve kıta sahanlığı haklarını koruma konusundaki kararlılığını yeni bir diplomatik adımla pekiştirdi. Bölgedeki güç dengelerini Türkiye aleyhine değiştirmeyi hedefleyen Yunanistan’ın, İsrail ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) ile yürüttüğü ortak projeler üzerinden Türk kıta sahanlığını ihlal etme girişimi Ankara’nın müdahalesiyle sonuçsuz bırakıldı.
Son dönemde bölgedeki askeri hareketliliği artıran Atina yönetimi; Kıbrıs’a savaş uçağı ve fırkateyn göndermesi, gayri askeri statüdeki adalara hava savunma sistemleri konuşlandırması ve Fransa ile İsrail ekseninde savunma iş birliklerini derinleştirmesiyle dikkat çekiyordu. Ancak Yunanistan’ın, Türkiye ile Libya arasında 2019 yılında imzalanan deniz yetki alanları mutabakatını geçersiz kılma tezi, Libya Temsilciler Meclisi’nin 20 Ekim’de anlaşmayı onaylamasıyla hukuki dayanağını yitirdi.
Yetkisiz seyir duyuruları iptal edildi, Fransa’ya nota verildi
Libya’dan gelen onayın ardından Atina ve Rum kesimi, İsrail-GKRY-Yunanistan hattında kurulması planlanan su altı elektrik kablosu projesi kapsamında yeni bir hamle başlattı. Fransız bayraklı Abeille Marengo adlı araştırma gemisinin, bir bölümü doğrudan Türkiye’nin kıta sahanlığı içinde kalan sahada çalışma yapması planlandı.
Yunanistan ve GKRY’nin 6 Kasım’da bu faaliyet için yayımladığı yetkisiz seyir ikazları, Türk makamları tarafından derhal iptal edildi. Sürecin diplomatik ve askeri boyutlarını ele almak üzere Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, 9 Kasım’da kapsamlı bir değerlendirme toplantısı gerçekleştirdi. İlgili kurumların eş güdümüyle geminin bayrak devleti olan Fransa ile diplomatik temas kuruldu ve 10 Kasım’da Paris yönetimine resmi nota iletildi. Notada, araştırmanın ancak uluslararası hukuk kurallarına uyulması ve Türkiye’nin muvafakati koşuluyla yapılabileceği vurgulandı.
Antalya NAVTEX İstasyonu’ndan egemenlik vurgusu
Ankara’nın diplomatik notasının ardından süreç Türkiye’nin çizdiği hukuki çerçeveye oturdu. Girit’teki Kandiye Limanı’nda bekleyen Abeille Marengo gemisi, gerekli onay prosedürlerinin tamamlanmasıyla çalışma bölgesine doğru hareket etti. Antalya NAVTEX İstasyonu tarafından yayımlanan 1127/26 numaralı duyuruda, faaliyetin Türk makamlarının izin ve onayı dahilinde gerçekleştirildiği açıkça kayda geçirildi. Bu adımla Türkiye, 18 Mart 2020 tarihinde Birleşmiş Milletler’e bildirdiği kıta sahanlığı sınırlarındaki egemenlik pratiklerini fiilen ve hukuken bir kez daha teyit etmiş oldu.
Ankara’dan iş birliği mesajı, Atina’dan karşı hamle
Dışişleri Bakanlığı kaynakları, Türkiye’nin bölge halklarının ortak refahına hizmet edecek enerji ve altyapı projelerine karşı olmadığını, ancak bu çalışmaların kıyı devletlerinin egemenlik haklarına ve uluslararası hukuka saygı temelinde yürütülmesi gerektiğini vurguluyor. Ankara, Doğu Akdeniz’de tek taraflı dayatmalar yerine diyalog ve eş güdüm çağrısını yineliyor.
Öte yandan Türkiye’nin 10 Kasım’daki hamlesinin ardından Atina ve Lefkoşa cephesinden karşı adımlar geldi. Yunanistan, Girit Kandiye İstasyonu üzerinden yayımladığı karşı NAVTEX ile Türkiye’nin yetki alanını ve izin duyurusunu tanımadığını öne sürerken; GKRY de yayımladığı mesajla araştırma güzergâhının kendi münhasır ekonomik bölgesi içinde yer aldığını iddia etti.
