Doğumdan Sonraki İlk Yıl Kritik Eşik: Kadınlar Neden Kopuyor?
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA), 1,4 milyon kadının verileriyle hazırlanan "Kadın İstihdamı Ekseninde Aile Dostu Politikalar" raporunu yayınladı. Araştırmanın en çarpıcı sonucu, kadınların anne olduktan sonra iş hayatından "aniden" değil, zamanla artan bir baskıyla kopması oldu.
Verilere göre, doğumun ardından geçen ilk 2 ayda işten ayrılma oranı yüzde 3,7 seviyesindeyken; bu rakam 6. ayda yüzde 39,9’a, 12. ayda ise yüzde 56,5’e fırlıyor. Uzmanlar bu "çözülmeyi"; kreş yetersizliği, esnek çalışma modellerinin eksikliği ve bakım sorumluluğunun tamamen kadının omuzlarına yüklenmesiyle açıklıyor.
Ekonominin Görünmez Maliyeti: 1 Trilyon Liraya Yakın Kayıp
Raporda yer alan makroekonomik analizler, kadın istihdamındaki düşüşün sadece sosyal değil, devasa bir ekonomik faturası olduğunu da ortaya koydu. 2016-2024 yılları arasında doğum sonrası iş hayatına dönmeyen 309 bin 581 kadının sadece yarısının sistemde kalması durumunda;
797 milyar TL prim geliri,
491 milyar TL vergi geliri elde edilebilecekti.
Toplamda 1,2 trilyon TL'yi aşan bu potansiyel kaynak, kadınların iş-aile dengesini kuramaması nedeniyle ekonomiye dahil edilemedi.
Büyük Şirketler Tutuyor, Küçük İşletmeler Kaybediyor
Araştırma, iş yerinin büyüklüğü ile kadının işe devamlılığı arasında doğrudan bir bağ olduğunu kanıtladı. Kurumsal imkanların ve esnek çalışma modellerinin daha yaygın olduğu büyük işletmelerde işten ayrılma oranları yüzde 15’te kalırken, bu oran küçük işletmelerde yüzde 43’e kadar yükseliyor.
Sektörel bazda ise eğitim ve sağlık gibi çalışma saatleri daha düzenli olan alanlarda kopuşun az olduğu görülürken; vardiyalı sistemin hakim olduğu emek yoğun sektörlerde kadınlar iş hayatına veda etmek zorunda kalıyor.
Dönüş Yolu Çetin: Yarısı Aynı Masaya Oturamıyor
İşten ayrılan kadınların yüzde 64,33’ü bir süre sonra kayıtlı istihdama geri dönüyor ancak "aynı koltuğa" oturmak o kadar kolay değil. Ortalama geri dönüş süresi 13,3 ayı bulurken, kadınların yalnızca yüzde 15,9’u eski iş yerine dönebiliyor. Kadınların yüzde 48,2’si farklı şirketlerde aynı sektörü tercih ederken, büyük çoğunluğun geri döndüğünde ücretlerinde artış yaşanması dikkat çeken bir diğer ayrıntı oldu.
Reçete Belli: Bütüncül ve Güvenceli Çözüm Şart
Rapor, kadınların iş hayatında kalabilmesi için kağıt üzerindeki hakların ötesine geçilmesi gerektiğini vurguluyor. Çözüm önerileri arasında şu başlıklar öne çıkıyor:
- Bakım sorumluluğunun ebeveynler arasında eşit paylaşımı.
- Erişilebilir ve uygun maliyetli kreş hizmetlerinin yaygınlaştırılması.
- Esnek ve güvenceli çalışma modellerinin yasal zemine oturtulması.
- Kadın istihdamını koruyan işverenlere yönelik teşviklerin artırılması.
