Yeni Birlik Gündem Antalya'daki dev iklim zirvesinde tarihi düğüm! COP31 ortak karar metni çıkmadan sona erdi

Antalya'daki dev iklim zirvesinde tarihi düğüm! COP31 ortak karar metni çıkmadan sona erdi

Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da düzenlenen BM İklim Değişikliği 31. Taraflar Konferansı (COP31), iki günlük uzatmaya rağmen nihai anlaşmaya varamadan kapandı. Fosil yakıtlardan çıkış ve iklim finansmanı başlıklarındaki sert ayrışma, 2009 Kopenhag zirvesinden bu yana ilk kez ortak siyasi metnin reddedilmesine yol açtı.

İki haftayı aşan müzakereler ve ek süre mesaisine rağmen küresel iklim diplomasisi Antalya'da ortak bir zeminde buluşamadı. 

Türkiye ve Avustralya'nın ortak başkanlığında hazırlanan "Örtü Karar" başlıklı taslak metin, başta Avrupa Birliği üyeleri olmak üzere pek çok ülkenin vetosuyla karşılaşınca zirve tarihin en uzun ve sonuçsuz kalan toplantılarından biri olarak kayıtlara geçti.

Murat Kurum'dan kapanış oturumunda rest

Müzakerelerin kilitlenmesinin ardından düzenlenen kapanış oturumunda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, masaya yeni bir uzlaşı metni getirmeyeceklerini duyurdu. 

Başkanlık olarak her ülkenin beklentisine yanıt verebilecek dengeli bir metin hazırladıklarını belirten Kurum, "Yapacak bir şey yok, elimizden gelen her şeyi yaptık. Bundan sonra yeni bir metin olmayacak" sözleriyle süreci noktaladı ve delegasyon konuşmaları sürerken kürsüden ayrıldı.

Bakan Kurum, toplantı çıkışında basın mensuplarına yaptığı değerlendirmede ise taslak üzerinde geniş bir mutabakat zemini oluştuğunu ancak bazı ülkelerin tek bir kelimeye takılarak ve iklim gündemi dışındaki başlıkları masaya taşıyarak süreci tıkadığını ifade etti.

Fosil yakıt lobisi ve Avrupa Birliği vetosu

Avustralya COP31 Müzakereler Başkanı Chris Bowen'ın "son derece hayal kırıklığı yaratıcı" şeklinde tanımladığı kırılmanın arkasında, enerji dönüşümünün hızı ve mali yük paylaşımı yer aldı. Kulis bilgilerine göre Suudi Arabistan ve büyük petrol ihracatçısı ülkelerin, metinde fosil yakıtlardan uzaklaşma ifadelerinin yer almaması için yürüttüğü yoğun baskı sonuç verdi.

Ancak bu durum Avrupa cephesinin sert tepkisini çekti. İrlanda Çevre Bakanı Darragh O'Brien, fosil yakıtlara tek bir atıf dahi bulunmayan bir metni onaylamalarının akıl dışı olduğunu vurgularken; Belçika İklim Bakanı Jean-Luc Crucke sonucu "zor ama yerinde" diyerek savundu. Panama da iklim krizinin aciliyetini yansıtmadığı gerekçesiyle taslağa karşı çıktı.

Reddedilen taslak metnin satır başları

Antalya'da kabul görmeyen ancak küresel enerji politikalarındaki güç dengesini açıkça ortaya koyan taslak metinde şu maddeler öne çıkıyordu:

Karbon Giderme Teknolojileri: Sıcaklık artışındaki aşımı kabul eden metin, petrol üreticilerinin talebi doğrultusunda emisyon kesintileri yerine karbon yakalama teknolojilerinin hızlandırılmasını öneriyordu.

İklim Finansmanı Belirsizliği: Gelişmekte olan ülkelere sağlanan finansmanın üç katına çıkarılması çağrısı yapılsa da hangi baz yılın veya tutarın esas alınacağı belirtilmedi.

Türkiye'nin Elektrifikasyon Hedefi: Dünyadaki nihai enerji tüketiminde elektriğin payının 2035 yılına kadar yüzde 23 seviyesinden yüzde 35'e yükseltilmesi hedefleniyordu.

Birleşmiş Milletler iklim zirvelerinde ortak bir siyasi bildirge yayımlanamaması durumu en son 2009 yılındaki Kopenhag toplantısında yaşanmıştı. 

Uzmanlar, Antalya'da karar metni çıkmamasının önceki zirvelerde kabul edilen hukuki yükümlülükleri ortadan kaldırmadığına dikkat çekiyor.