Türkiye'de çocuk suçluluğunun önüne geçmek ve suça sürüklenen çocukları topluma yeniden kazandırmak amacıyla hazırlanan kapsamlı yasa teklifi TBMM Başkanlığı'na sunuldu. AK Parti tarafından hazırlanan ve çocukların rehabilitasyon süreçlerinde köklü değişiklikler barındıran düzenleme, sadece suça karışan çocukları değil, ailelerin sorumluluklarını ve çocukların dijital dünyadaki adımlarını da radikal bir biçimde etkileyecek.
Bağımlılık ve Sağlık Krizlerinde "48 Saatlik" Jet Koruma
Yeni yasa teklifinin en dikkat çeken maddelerinden biri, risk altındaki çocuklara yönelik acil müdahale mekanizması oldu. Akıl sağlığı yerinde olmayan, zihinsel yetersizliği bulunan, alkol, uyuşturucu ya da davranışsal bağımlılık (kumar, oyun vb.) sarmalındaki çocukların yanı sıra tehlikeli bulaşıcı hastalık taşıyanlar, "acil korunma" statüsüne alınacak.
Bu durumdaki çocukların hem kendilerine hem de çevrelerine zarar vermesini engellemek adına yargı süreci hızlandırılacak. Hâkimler, sunulan tedavi ve koruma taleplerini en geç 48 saat içinde karara bağlamak zorunda olacak. Bu süreçte çocukların lokasyon bilgileri gizli tutulabilecek ve aileleriyle olan ilişkilerine sınırlandırma getirilebilecek. Mevcut mevzuattaki yasal boşlukları dolduran bu maddeyle, tıbbi müdahalelerin gecikmeksizin yapılması hedefleniyor.
Dijital Ayak İzleri Mercek Altında: 2 Yıla Kadar Takip
Teklif, suça sürüklenen çocukların sanal dünyadaki faaliyetlerini de sıkı bir denetim mekanizmasına bağlıyor. Ceza sorumluluğu bulunmayan adli süreçteki çocuklar için "Yönlendirme Tedbirleri Sistemi" hayata geçirilecek.
Bu kapsamda öne çıkan "Dijital Risklerden Korunma" maddesi uyarınca; çocukların kullandığı cep telefonları, internet hatları, bilgisayarlar ve tabletler, 3 aydan 2 yıla kadar uzanan sürelerle özel takip yazılımlarıyla izlenebilecek. Çocukların suç örgütlerine, yasa dışı faaliyetlere veya zararlı içeriklere erişimini engellemek adına riskli platform ve uygulamalara erişim engeli getirilecek.
Ceza Yerine Toplumsal Rehabilitasyon
Yeni sistemle birlikte ceza ehliyeti olmayan çocukların adli koridorlarda kaybolmasının önüne geçilmesi planlanıyor. Çocuklar, suç işleme eğilimlerinden uzaklaştırılmak adına şu sosyal sorumluluk projelerine yönlendirilecek:
Sosyal ve Sportif Gelişim: Gençlik merkezleri ve spor kulüplerinde psikososyal gelişimi destekleyen aktiviteler.
Eğitici Yükümlülükler: Kütüphanelerde görev alma ve belirlenen edebi/akademik eserleri okuma zorunluluğu.
Çevre Bilinci: Park, bahçe ve sahillerde temizlik, ağaçlandırma gibi çevre faaliyetlerine zorunlu katılım.
Bakanlıklar Arası Alarm Sistemi ve "Düşük Değerli Suç" Esnekliği
Hakkında kamu davası açılan her çocuk, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığı'na anlık olarak bildirilecek. Böylece çocuğun eğitim hayatı ve sosyal durumu iki bakanlık tarafından ortaklaşa takip edilecek.
Öte yandan teklif, ekonomik yoksunluk nedeniyle işlenen küçük çaplı suçlarda insani bir esneklik de tanıyor. Eğer suça konu olan nesne ekmek veya yemek gibi değeri çok düşük bir malsa, çocuğun maddi durumu göz önünde bulundurularak zararı tazmin etme şartı aranmayabilecek.
