Özkaya, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) ihlal kararlarına rağmen tutuklu bulunan HDP eski Eş Genel Başkanlarından Selahattin Demirtaş hakkında yapılan başvurulara ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Anayasa Mahkemesi olarak AİHM’in verdiği ihlal kararlarının gereğinin yerine getirilmemesi üzerine yapılan başvurularda işin esasının incelendiğini belirten Özkaya, ihlal kararının niteliğine bakıldığını ifade etti. Gerçekten ihlal kararının gereğinin yerine getirilmediğinin tespit edilmesi halinde ihlal kararı verildiğini aktaran Özkaya, AYM’nin AİHM kararlarının yerine getirilmesini temin etmeye yönelik bir yetkisinin bulunmadığını söyledi. Bu konudaki değerlendirmelerin farklı yorumlanabildiğini belirten Özkaya, söz konusu meselelerde kararlar üzerinden değerlendirme yapılmasının daha doğru olacağını ifade etti.
Can Atalay kararlarına ilişkin açıklama
AYM Başkanı’na Gezi Parkı davası kapsamında milletvekili seçilen Can Atalay ile ilgili kararlar da soruldu. Özkaya, Anayasa Mahkemesi’nin Atalay hakkında üç karar verdiğini belirtti.
Özkaya, Anayasa’nın 14 ve 83. maddelerinin yorumu çerçevesinde milletvekilliği sıfatı devam ettiği sürece yargılamanın durması gerektiğinin ifade edildiği iki kararın altında imzasının bulunduğunu söyledi. Üçüncü kararın ise “karar verilmesine yer olmadığı” yönünde olduğunu aktaran Özkaya, bu kararda teknik sebeplerle Anayasa’nın 84 ve 85. maddelerindeki hükümleri gözeterek AYM’nin işin esasını inceleyemeyeceği yönünde değerlendirme yaptığını ve karşı oy kullandığını ifade etti. Mahkeme çoğunluğunun ise önceki iki ihlal kararını da gözeterek farklı bir yorumla esasa girerek karar verilmesine yer olmadığı yönünde hüküm tesis ettiğini belirtti.
2025 yılı bireysel başvuru istatistikleri
Özkaya, 2025 yılına ilişkin istatistikleri de paylaştı. 2025 yılında AYM’ye 64 bin 321 bireysel başvuru yapıldığını, buna karşılık 71 bin 175 başvurunun sonuçlandırıldığını açıkladı. Yapılan başvuruları karşılama oranının yüzde 111 olarak gerçekleştiğini belirten Özkaya, bu verilerin artan iş yüküne rağmen mahkemenin yoğun bir çalışma yürüttüğünü gösterdiğini söyledi.
Bireysel başvuru sisteminin yürürlüğe girdiği 23 Eylül 2012’den 31 Aralık 2025’e kadar toplam 714 bin 774 başvuru yapıldığını ifade eden Özkaya, bunların 623 bin 88’inin karara bağlandığını, 91 bin 686 başvurunun ise derdest olduğunu bildirdi.
Norm denetimi ve uluslararası iş birliği
2025 yılında norm denetimi kapsamında 277 başvuru yapıldığını ve 278 başvurunun karara bağlandığını belirten Özkaya, 472 kuralın Anayasa’ya uygunluk denetiminin yapıldığını söyledi. 2025’in, birleştirme kararları hariç olmak üzere norm denetimi kapsamında en fazla dosyanın sonuçlandırıldığı yıl olduğunu kaydetti.
Uluslararası alandaki çalışmalara da değinen Özkaya, bugüne kadar 32 ülkenin yüksek mahkemeleriyle ikili iş birliği anlaşmaları imzalandığını, 2025 yılında ise Mısır, Azerbaycan, Cezayir, Irak, Malezya ve Togo’nun yüksek mahkemeleriyle anlaşma yapıldığını aktardı. Ayrıca Asya Anayasa Mahkemeleri ve Muadili Kurumlar Birliği kapsamında düzenlenen yaz okulu programının 13’üncüsünün gerçekleştirildiğini ve bu kapsamda 41 ülkeden 473 katılımcının ağırlandığını belirtti.
