Ayasofya-i Kebir Camii Şerifi, tarihinin en geniş çaplı yenileme ve güçlendirme sürecini yaşıyor. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, tarihi mabette yürütülen restorasyon projelerini sahada inceleyerek çalışmaların detaylarını paylaştı. Toplam dört aşamadan oluşan dev projenin üç etabının başarıyla bittiğini duyuran Ersoy, minare, kubbe ve mozaik gibi yüksek hassasiyet gerektiren uygulamaları kapsayan ikinci etabın aralıksız sürdüğünü ifade etti.
Milli kültür mirasına sahip çıkmanın öncelikli görevleri arasında yer aldığını belirten Bakan Ersoy, Fatih Sultan Mehmet’in mirası olan bu eşsiz yapıyı yapısallığını koruyarak gelecek nesillere ulaştırmayı hedeflediklerini vurguladı.
Güçlendirilen Türbeler ve Yenilenen Alanlar
Projenin ilk aşamasında güney bahçesinde yer alan III. Mehmet, II. Selim, III. Murat ve Şehzadeler türbelerinde kapsamlı onarımlar gerçekleştirildi. Kubbe kurşun kaplamaları yenilenen türbelerin ahşap aksamları ve dış cepheleri koruma altına alındı. Aynı süreçte muvakkithane ile sıbyan mektebi restore edilirken, yapı çevresindeki abdest alma alanları da yeniden aktif kullanıma sunuldu.
Halen devam eden ikinci etapta ise dış cephelerdeki çimento bazlı niteliksiz sıvalar sökülerek temizlik çalışmaları yürütülüyor. Statik analizler sonucunda deprem riski değerlendirilen kuzeydoğu minaresinde, belirlenen kot seviyesine kadar kontrollü söküm yapıldı. Minarenin sarsıntılara karşı direncini artırmak adına paslanmaz çelik plakalar ve özel rod sistemleri entegre edildi.
Ana Kubbe Dışarıdan Korumaya Alınıyor
İç mekandaki paha biçilmez mozaiklerin zarar görmemesi adına ana kubbe ve yarım kubbelerin güçlendirilmesi dış yüzey üzerinden planlandı. Kurşun kaplamaların sökümü esnasında tarihi dokuyu iklim şartlarından muhafaza etmek amacıyla yapının üzeri geçici bir çelik karkas ve branda sistemiyle kapatıldı.
İç mekanda ise hem ibadetin aksamaması hem de mozaik restorasyonunun güvenle yürütülebilmesi için taşıyıcı kolonlar üzerine özel bir çelik platform inşa edildi. Lazer tarama ve fotogrametri yöntemleriyle kubbe içi detaylıca haritalandırılırken, yapının anlık durumunu izleyen teknolojik takip sistemleri devreye sokuldu.
Ziyaretçi Güzergahı ve Yer Altı Tünelleri Yenileniyor
Tamamlanan üçüncü etap çerçevesinde galeri katı yeniden düzenlenerek ziyarete hazır hale getirildi. Bu kapsamda bilet gişeleri, güvenlik geçiş sistemleri, mermer ve ahşap yüzey bakımları ile altyapı tesisatları tamamlandı. Dördüncü etap çalışmaları doğrultusunda ise alan güvenliği ve iç mekan akustiğine yönelik düzenlemeler hayata geçirildi.
Restorasyon mesaisi yalnızca yer üstüyle sınırlı kalmıyor. Ayasofya’nın altında bulunan tünel ve hipoje yapılarında kazı ve temizlik işlemleri devam ediyor. Vezir Bahçe ve Batı Bahçe bölgelerindeki tünel hatlarında biriken dolgu topraklar temizlenirken, hasarlı tonozlar aslına uygun malzemelerle onarılıyor. Paslanmaz çelik tahkimatlarla desteklenen yer altı yolları, tarihi mabedin bütüncül olarak ayağa kaldırılmasını sağlıyor.
