Bakan Uraloğlu, uygulanan gemi denetim mekanizmalarının denizlerde can, mal ve seyir emniyetinin sağlanmasının yanı sıra deniz çevresinin korunmasında belirleyici rol üstlendiğini belirtti. Denetimler sayesinde yabancı ve Türk gemilerinin teknik ve operasyonel standartlarının yükseltildiğini kaydeden Uraloğlu, bu çalışmaların Türkiye’yi yüksek standartlı gemilere sahip bayrak devletleri arasında konumlandırdığını ifade etti.
Paris Mutabakat Zaptı (MoU) ve diğer memorandumlar kapsamında gerçekleştirilen denetimlerin deniz ticareti açısından standart üstü gemilere kolaylık sağladığını aktaran Uraloğlu, Türk gemilerinin 2008 yılından bu yana Paris MoU’nun en yüksek performans gösteren gemiler listesinde yer aldığını hatırlattı.
2025 yılında 215 Türk bayraklı geminin, büyük bölümü Avrupa Birliği ülkelerinden oluşan Paris MoU üyesi ülkelerde denetlendiğini belirten Uraloğlu, bu gemilerden 5’inin tutulduğunu, tutulma oranının yüzde 2,32 olarak kaydedildiğini açıkladı. Paris MoU genel ortalamasının ise yüzde 4,03 olduğu bildirildi.
Ön Sörvey ve Risk Odaklı Denetimler
Denizlerde emniyet seviyesinin artırılması amacıyla risk odaklı denetim kapasitesinin geliştirildiğini belirten Uraloğlu, liman başkanlıklarınca Türk bayraklı gemilere yönelik ön sörvey uygulamalarının sürece katkı sağladığını ifade etti. 2025 yılında uluslararası sefer yapan 960 Türk bayraklı gemiye ön sörvey denetimi gerçekleştirildiği açıklandı.
Türkiye’nin yalnızca bir bayrak devleti olmadığına, aynı zamanda sahip olduğu yük ve liman kapasitesiyle bölgenin güçlü liman devletleri arasında yer aldığına dikkat çekildi.
Liman Devleti Denetimlerinde Bölgesel Yoğunluk
2025 yılı planlamaları ve taraf olunan memorandumlar kapsamında, Türkiye limanlarına uğrak yapan 3 bin 115 yabancı bayraklı gemiye liman devleti denetimi yapıldı. Yapılan denetimlerde tespit edilen eksiklikler nedeniyle 486 geminin sefere çıkmasına izin verilmediği bildirildi.
Aynı dönemde ulusal ve uluslararası sefer yapan Türk bayraklı gemilerde standartların yükseltilmesi amacıyla 583 gemiye program dışı denetim uygulandığı kaydedildi.
Yoğunlaştırılmış liman devleti denetimlerinin mevzuat altyapısının oluşturularak Liman Devleti Denetimi Uygulama Yönetmeliği kapsamına alındığı belirtildi. 2025 yılında Akdeniz MoU’da yapılan denetimlerin yüzde 42,7’sinin, Karadeniz MoU’da gerçekleştirilen denetimlerin ise yüzde 11,1’inin Türkiye limanlarında risk kapsamındaki gemilere yönelik yapıldığı açıklandı.
Akdeniz MoU genelinde tutulma oranı yüzde 7,3 olarak kaydedilirken, Türkiye’de bu oran yüzde 14,3 oldu. Karadeniz MoU genelinde yüzde 6,7 olan tutulma oranının Türkiye’de yüzde 21,3 olarak gerçekleştiği bildirildi.
Yeni Yazılım ve Denetim Stratejileri
Bakan Uraloğlu, bu yıl denetim süreçlerinde yeni yazılım sistemi ile gemi denetim risk değerlendirme modülünün devreye alındığını açıkladı. Risk oluşturan gemilere yönelik yoğunlaştırılmış liman devleti denetimlerinin sürdürüleceği ifade edildi.
Ayrıca ulusal sefer yapan kuru yük gemilerine 2024 yılından itibaren yetkilendirilmiş klas kuruluşları aracılığıyla, yolcu ve araç taşımacılığı yapan gemilere ise 2025’in son çeyreğinden itibaren liman başkanlıkları aracılığıyla durum değerlendirme denetimi yapılmaya devam edildiği bildirildi. Deniz emniyet standartlarının artırılmasına yönelik uygulamaların sürdürüleceği kaydedildi.
