Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu Başkanvekili Mehmet Uçum, son zamanlarda gündeme gelen erken seçim tartışmalarını AA Analiz için kaleme aldı. Siyasetin sıcak gündemine oturan tartışmaları anayasal ve hukuki boyutlarıyla değerlendiren Uçum, mevcut sistemde klasik anlamda bir "erken seçim" kavramının bulunmadığını belirterek, seçimlerin yenilenmesi kararı için 2027 yılının son çeyreğinden öncesini işaret etmenin gerçekçi bir karşılığı olmadığını vurguladı.
Analizde Uçum, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın anayasaya göre yeniden aday olabileceğini açıklarken, önümüzdeki genel seçimler için de sembolik öneme sahip "16 Nisan 2028" tarihini gündeme taşıdı.
Parlamenter Sistem Ezberleri
Gündemi meşgul eden iddiaların eski sistem alışkanlıklarından kaynaklandığını ifade eden Mehmet Uçum, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nde süreçlerin "esnek sabit süre" esasına dayandığını belirtti. Hukuki literatürde "erken seçim" yerine "seçimlerin yenilenmesi" kavramının kullanılması gerektiğine dikkat çeken Uçum, geçmiş yerel seçimlerin ardından da benzer algı çalışmalarının yapıldığını fakat hiçbirinin karşılık bulmadığını hatırlattı. Yeni sistemde seçim kararı almanın parlamenter döneme kıyasla çok daha nitelikli şartlara bağlandığı ifade edildi.
Meclis’te 360 Milletvekili Şartı ve Siyasi Riskler
Seçimlerin yenilenmesi kararının hem Cumhurbaşkanı hem de TBMM tarafından alınabileceğini belirten Uçum, her iki yolun da ciddi siyasi riskler ve istisnai koşullar barındırdığını dile getirdi. Cumhurbaşkanının kendi dönemini kısaltarak bu kararı almasının ancak son çare olabileceğini söyleyen Başdanışman, Meclis’in bu adımı atabilmesi için ise en az 5’te 3 çoğunluk, yani 360 milletvekilinin kabul oyuna ihtiyaç duyulduğunu vurguladı. Türkiye’nin şu an iç ve dış politika dengeleri, bölgedeki savaş koşulları ve terörle mücadele süreçleri göz önüne alındığında, olağanüstü bir kriz ortamında bulunmadığı ve bu nedenle seçimleri yenileyecek bir zeminin oluşmadığı kaydedildi.
Erdoğan’ın Son Kez Adaylığı İçin Anayasal Formül
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 2028 seçimlerinde bir kez daha aday olabilmesi için yeni bir anayasa değişikliğine ihtiyaç bulunmadığını belirten Uçum, mevcut anayasadaki "istisnai adaylık" formülünü işaret etti. Bu formüle göre, TBMM’nin normal seçim tarihi olan 7 Mayıs 2028’den belirli bir süre önce seçimlerin yenilenmesi kararı alması durumunda, Erdoğan’ın son kez aday olmasının önünde hiçbir hukuki engel kalmıyor.
"Örneğin 2027 yılının son çeyreğinde veya 2028’in başlarında TBMM en az 360 milletvekilinin oyuyla seçimlerin yenilenmesi kararı alırsa ve Cumhurbaşkanı Erdoğan da tercih ederse son kez aday olur.
Daha önce defalarca ifade ettiğimiz gibi Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın gerek kapsamlı birikimi gerekse etkili ve dünya ölçüsündeki liderliğiyle bir dönem daha dış ve iç süreçlerde Türkiye’ye hizmet etmesi ülkenin ihtiyacıdır. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın aday olması ve seçilmesi, yüzyılı aşkın süredir devam eden Cumhuriyetimizin kuruluşunu tamamlamak bakımından tarihi eşikte olduğumuz bu dönemde Türkiye’ye büyük katkı yapar."
16 Nisan 2028: Güçlü Bir Sembol
Mehmet Uçum, analizinde ileriye dönük dikkat çekici bir tarih önerisinde de bulundu. Seçim kanunundaki 60 günlük yasal süreçler hesaplandığında, TBMM'nin 2028 yılının Şubat ayı ortalarında alacağı bir yenileme kararıyla seçimlerin 16 Nisan 2028 Pazar günü yapılabileceğini belirtti.
Bu tarihin, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin kabul edildiği halk oylamasının 11. yıl dönümüne denk gelmesi sebebiyle büyük bir sembolik değer taşıyacağını ifade eden Uçum, bu durumun iktidar açısından sistemin teyidi, muhalefet açısından ise sistemin muhasebesi için bir fırsat sunacağını dile getirdi. Son kararın ise tamamen TBMM takdirinde olduğunun altı çizildi.
