Avrupa Birliği’nde bebek mamalarına yönelik gıda güvenliği tartışmaları yeni bir boyut kazandı. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), bebek mamalarında tespit edilen sereulid toksini için kabul edilebilir eşik değerin düşürülmesini tavsiye etti. Son dönemde farklı ülkelerde yaşanan geri çağırmaların ardından alınan bu karar, ebeveynlerin ve üreticilerin dikkatini yeniden bebek maması güvenliğine çevirdi. EFSA’nın bilimsel değerlendirmesi, özellikle küçük bebekler için risklerin daha yüksek olabileceğine işaret ediyor.
Sereulid toksini nedir, neden risk oluşturuyor?
Sereulid, bacillus cereus adlı bakteri tarafından üretilen ısıya dayanıklı bir toksin olarak biliniyor. Bu bakteri, özellikle uygun olmayan koşullarda üretilen veya saklanan gıdalarda çoğalabiliyor. Sereulid toksini, sindirim sistemi üzerinde ciddi etkilere yol açabilmesi nedeniyle gıda güvenliği açısından kritik kabul ediliyor.
Uzmanlara göre sereulid, düşük miktarlarda dahi mide bulantısı ve kusmaya neden olabiliyor. Bebekler söz konusu olduğunda ise risk daha da artıyor. Çünkü bebeklerin metabolizma sistemleri yetişkinlere kıyasla daha hassas çalışıyor ve toksinlere karşı toleransları oldukça düşük.
EFSA bebek mamaları için hangi uyarıyı yaptı?
Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi, bebek mamalarının geri çağrılmalarıyla gündeme gelen sereulid toksini hakkında kapsamlı bir risk değerlendirmesi yayımladı. Açıklamada, son dönemde birçok ülkede çeşitli bebek maması ürünlerinde sereulid tespit edilmesi nedeniyle önlem amaçlı geri çağırmaların sürdüğü hatırlatıldı.
Bu gelişmelerin ardından Avrupa Birliği Komisyonu, alınacak kararları desteklemek amacıyla EFSA’dan acil bilimsel görüş talep etti. EFSA da bu talep doğrultusunda bebeklerde sereulid toksinine ilişkin yeni ve daha ihtiyatlı sınırlar belirledi.
EFSA’nın önerdiği yeni eşik değer nedir?
EFSA bilim insanları, bebeklerde sereulid için akut referans dozunu vücut ağırlığının kilogramı başına 0,014 mikrogram olarak önerdi. Bu değer, toksinin kısa sürede yaratabileceği olumsuz etkileri önlemeye yönelik bir eşik olarak tanımlanıyor.
Akut referans dozunun belirlenmesinde temel alınan kritik yan etki ise kusma oldu. EFSA, özellikle 16 haftanın altındaki küçük bebeklerin maddeleri yetişkinlerden farklı şekilde metabolize ettiğini vurgulayarak daha temkinli bir yaklaşım benimsedi.
Bebek mamalarında hangi seviyeler risk oluşturuyor?
EFSA’nın değerlendirmesine göre bebeklerin 24 saat içinde vücut ağırlıklarının kilogramı başına yaklaşık 260 mililitre bebek maması tükettiği öngörülüyor. Bu tüketim miktarı dikkate alındığında, belirli sereulid konsantrasyonlarının güvenlik endişesi yaratabileceği ifade ediliyor.
Açıklamada, bebek mamalarında litre başına 0,054 mikrogramın üzerindeki sereulid seviyelerinin risk oluşturabileceği belirtildi. Devam mamalarında ise bu sınır litre başına 0,1 mikrogram olarak açıklandı. Bu değerlerin üzerindeki konsantrasyonların, özellikle küçük bebekler için sağlık riski taşıdığı vurgulandı.
Neden daha ihtiyatlı bir yaklaşım benimsendi?
EFSA, bebeklerin bağışıklık ve sindirim sistemlerinin henüz tam olarak gelişmediğine dikkat çekiyor. Özellikle ilk aylardaki bebeklerde toksinlerin vücutta daha uzun süre kalabildiği ve etkilerinin daha ağır olabildiği belirtiliyor.
Bu nedenle EFSA, yetişkinler için geçerli olan bazı sınırların bebekler için yeterince güvenli olmayabileceğini değerlendiriyor. Sereulid toksini özelinde alınan bu karar, bebeklere yönelik gıda güvenliği standartlarının daha sıkı hale getirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
Bebek maması geri çağırmaları neden arttı?
Son dönemde dünya genelinde büyük bebek maması üreticileri, önlem amaçlı geri çağırmalarla sıkça gündeme geldi. Bu geri çağırmaların önemli bir bölümünde, sereulid toksini şüphesi veya tespiti etkili oldu.
Yetkililer, geri çağırmaların bir panik durumu olarak değil, önleyici bir gıda güvenliği adımı olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. EFSA’nın yayımladığı bilimsel görüşün, hem ulusal otoritelerin hem de üreticilerin alacağı kararlar için yol gösterici olması bekleniyor.
Ebeveynler nelere dikkat etmeli?
Uzmanlar, ebeveynlerin bebek maması satın alırken güvenilir markaları tercih etmeleri, ürünlerin son kullanma tarihlerini kontrol etmeleri ve saklama koşullarına özen göstermeleri gerektiğini belirtiyor. Hazırlanan mamaların bekletilmeden tüketilmesi ve uygun sıcaklıkta saklanması da sereulid riskini azaltan önemli faktörler arasında yer alıyor.
EFSA’nın tavsiyesi doğrultusunda atılacak yeni adımlar, bebek mamalarında sereulid toksini riskinin en aza indirilmesini hedefliyor. Kabul edilebilir eşik değerlerin düşürülmesi, Avrupa Birliği genelinde bebek sağlığını korumaya yönelik daha sıkı denetimlerin kapısını aralıyor.
