Ortalama yaşam süresinin uzaması, bireylerin yaşa bağlı kronik ve bilişsel hastalıklarla karşılaşma sıklığını artırıyor. Bu yüzden, tıp dünyası sadece yaşam süresini uzatmaya değil, bedensel ve zihinsel yeterliliğin korunmasına odaklanıyor.
Beyin ve biyolojik yaş
Burtom Biyofiz Tıp Merkezi Nöroloji Uzmanı Dr. Şule Karaarslan, beynin biyolojik yaşı ile takvim yaşının her zaman örtüşmediğini belirtiyor. Biyolojik yaş, bireyin sağlık durumu hakkında önemli bir gösterge. Özellikle, yaşlılık döneminde meraklı, aktif bireyler ile sosyal hayatı kısıtlı olan bireyler arasında belirgin farklılıklar gözlemleniyor. Bu faktörler, bilişsel yaşlanma üzerinde etkili oluyor.
Beynin biyolojik yaşını değerlendirmek
Beynin biyolojik yaşını belirlemek için hem fonksiyonel hem de yapısal parametreler göz önünde bulundurulmalıdır. Uzm. Dr. Karaarslan, ailesel sağlık geçmişinin, mevcut sağlık durumunun ve yaşam alışkanlıklarının detaylı incelenmesi gerektiğini vurguluyor.
Nörolojik muayene ve hafıza testleri ile bireyin bilişsel yetilerinin belirlenmesi önemli. Bu süreçte, dikkat, planlama, hafıza gibi yeteneklerin yanı sıra depresyon gibi durumların da değerlendirilmesi gerekebilir. Ayrıca, beyin MR görüntüleme ve kan tahlilleri, bireyin genel sağlık durumu hakkında önemli veriler sağlar.
Erken teşhis için kan tahlilleri, Alzheimer gibi hastalıkların belirlenmesine yardımcı olabiliyor. Önemli biyobelirteçler arasında A42/40 oranı ve pTau217 bulunuyor. Bu testlerin uygulanması, hastalıkları erken evrede yakalama şansını artırıyor.
Bunların yanı sıra, Uzm. Dr. Karaarslan, sağlıklı yaş almak için şu tavsiyeleri veriyor:
- Kaliteli uyku: Uykunun düzenlenmesi ve mavi ışık maruziyetinin engellenmesi önemlidir.
- Düzenli egzersiz: Fiziksel aktivite hem beden hem de beyin sağlığı için gereklidir.
- Sosyal bağlar ve öğrenme: İletişimde bulunmak ve yeni şeyler öğrenmek zihinsel sağlığı destekler.
- Beslenme alışkanlıkları: Akdeniz diyeti benzeri sağlıklı beslenme biçimleri önerilmektedir.
Uzun yaşam süresine sahip bireylerin ortak özellikleri arasında, sosyal uyum, yardımlaşma, üretkenlik ve düzenli hareket dikkat çekiyor. Uzman, sağlığı koruma konusunda bütüncül takip önemi üzerinde durarak, gerektiğinde profesyonel destek alınmasının zihinsel ve bedensel sağlık için değerli olduğunu belirtiyor.
Kısacası, hedeflenen yaşam tarzı, bağımsız, üretken ve zinde bir beyin yapısının korunmasını sağlamak olmalıdır. Hafıza problemleri yaşayan bireylerin, şikayetlerini göz ardı etmeden bir nörologa başvurması büyük önem taşıyor.
BURTOM BİYOFİZ TIP MERKEZİ NÖROLOJİ UZMANI DR. ŞULE KARAARSLAN
