Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31), Türkiye’nin ev sahipliğinde küresel liderleri ve çevre politikalarını yönlendiren aktörleri Antalya'da bir araya getirdi. Zirve kapsamında değerlendirmelerde bulunan BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, küresel ısınmanın yarattığı varoluşsal tehditlerden Gazze’deki insani krize kadar uluslararası diplomasinin en sıcak başlıklarına değindi.
Türkiye’nin ev sahipliğinde hayata geçirilen organizasyonun üst düzey standartlarına dikkat çeken Guterres, bu etkin hazırlığın iklim müzakerelerine ivme kazandırmasını beklediğini dile getirdi.
Yüzyılın Felaket Senaryosuna Karşı Yüzde 6 Formülü
Fosil yakıt bağımlılığının gezegeni geri dönülemez bir eşiğe sürüklediğini belirten BM Genel Sekreteri, 2025 yılı itibarıyla tarihin en yüksek salım seviyelerine ulaşıldığını ve son dört yılın küresel sıcaklık rekorları kırdığını anımsattı. Bilimsel verilerin yakın vadede 1,5 derecelik sıcaklık artış sınırının aşılacağını teyit ettiğini aktaran Guterres, asıl hedefin bu taşma dönemini asgari sürede ve en düşük seviyede tutmak olduğunu ifade etti.
Guterres, mevcut ulusal taahhütlerin harfiyen uygulanması durumunda dahi küresel ısınmanın yüzyıl sonunda 2,5 derecenin üzerine çıkacağını hatırlatarak şunları kaydetti:
"Mevcut iklim planları tamamlansa bile varacağımız nokta tam anlamıyla bir felakettir. Önümüzdeki birkaç yılda karbon salımını en az yüzde 6 oranında düşürmek zorundayız. Bunun tek yolu ise fosil kaynaklardan temiz enerjiye geçişi köklü biçimde hızlandırmaktır."
Sıfır Atık Modeli: Metan Tehdidine Karşı Küresel Kalkan
Türkiye’de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan'ın öncülüğünde başlatılan ve sınırları aşarak Birleşmiş Milletler zemininde küresel bir harekete dönüşen Sıfır Atık Projesi, Guterres'in gündeminde geniş yer buldu. Projenin uluslararası danışma kurulunda yer almaktan onur duyduğunu belirten Genel Sekreter, atık yönetiminin doğrudan iklim koruma mekanizması olduğunu vurguladı.
Atıkların azaltılmasının hem ekonomik kayıpların önüne geçtiğini hem de sera etkisini karbondioksitten çok daha hızlı tetikleyen metan gazı salımını doğrudan frenlediğini söyleyen Guterres, projenin yeşil dönüşümde stratejik bir araç sunduğuna dikkat çekti.
İklim Adaletinde Türkiye Köprüsü ve 1,3 Trilyon Dolarlık Finansman
Gelişmekte olan ülkelerin iklim krizinden en ağır zararı gördüğünü ifade eden Guterres, adil bir küresel geçiş için finansal taahhütlerin gecikmeksizin realize edilmesi gerektiğinin altını çizdi. Gelişmiş ülkelerin yıllık asgari 300 milyar dolarlık doğrudan destek sağlaması, genişletilmiş fon hedefleriyle bu kaynağın 1,3 trilyon dolara ulaştırılması gerektiğini belirten Genel Sekreter, Türkiye’nin üstlendiği arabulucu role işaret etti:
"Gelişmekte olan ülkelerin uyum kapasitesini artırmak adına finansmanı üç katına çıkarma sözü verildi. Ancak bu miktar dahi gerçek ihtiyacın yüzde 30'una bile ulaşmıyor. Türkiye, hem gelişen coğrafyalarda hem de gelişmiş dünyada itibar gören konumuyla, taahhütlerin yerine getirilmesinde kilit bir denge unsuru oluşturuyor."
Gazze'de İnsani Hukuk Sınandı: "Uluslararası Toplum Başarısız Oldu"
İklim krizinin yanı sıra Orta Doğu'daki kırılgan güvenlik krizine ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Guterres, Gazze'deki duruma dair uluslararası camianın net bir yetersizlik gösterdiğini ifade etti. BM Güvenlik Konseyi'nin onayladığı ateşkes ve barış planının hayata geçirilmesinde ciddi aksamalar yaşandığını belirten Guterres, İsrail yönetiminin insani yardımların dağıtımına sistematik engeller getirdiğini kaydetti.
Batı Şeria'da tırmanan yerleşimci şiddetine, zorunlu tahliyelere ve diplomatik temsilciler ile gazetecileri hedef alan saldırılara sert tepki gösteren Genel Sekreter, "Batı Şeria'da topraklara el koyma girişimleri, nihai hedefin doğrudan ilhak olduğunu açıkça sergiliyor. Bu durum kati surette meşru görülemez. Orta Doğu'da kalıcı istikrarın yegane zemini iki devletli çözüm mimarisini muhafaza etmektir" değerlendirmesinde bulundu.
Görev Süresinin En Karanlık Durağı: Refah Sınırı
Genel sekreterlik görevindeki on yılı özetlerken dünya tarihinin en çalkantılı dönemlerinden birine tanıklık edildiğini belirten Guterres, kendisinde en derin iz bırakan anın Refah Sınır Kapısı'nda yaşandığını paylaştı.
Gazze kapısında bekletilen, temel yaşam maddelerini taşıyan yüzlerce tırın içeri girişine izin verilmediği anları unutamadığını dile getiren Guterres, sivil halkın mahsur bırakıldığı insani felaketin hafızasından asla silinmeyeceğini kaydetti.
