Çanakkale’nin büyükşehir statüsüne geçip geçmeyeceği son günlerde hem yerel hem de ulusal kamuoyunda sıkça tartışılıyor. Yerel yönetimlerde olası değişiklikler, belde belediyelerinin durumu ve nüfus kriteri gibi başlıklar merak konusu olurken, “Çanakkale büyükşehir mi oluyor?” sorusu arama motorlarında öne çıkıyor. Mevcut yasal çerçeve ve siyasi açıklamalar ışığında Çanakkale’nin büyükşehir olma ihtimali ve olası sonuçları yeniden gündemde.
Çanakkale büyükşehir statüsünde mi?
Hayır, Çanakkale şu anda büyükşehir statüsünde değildir. Türkiye’de bir ilin büyükşehir belediyesi olabilmesi için temel kriterlerden biri, nüfusunun 750 binin üzerinde olmasıdır. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) yayımladığı güncel nüfus verilerine göre Çanakkale’nin toplam nüfusu bu sınırın altında kalmaktadır.
Bu nedenle mevcut mevzuata göre Çanakkale’nin otomatik olarak büyükşehir statüsü kazanması mümkün görünmemektedir. Yasal bir değişiklik yapılmadığı sürece ilin statüsünde bir dönüşüm beklenmiyor.
Çanakkale büyükşehir mi oluyor? Resmî bir çalışma var mı?
Son dönemde Çanakkale’nin büyükşehir olabileceğine dair çeşitli siyasi değerlendirmeler ve kulis bilgileri gündeme geldi. Ancak resmî olarak TBMM’ye sunulmuş bir yasa tasarısı ya da kanun teklifi bulunmuyor.
CHP Çanakkale Milletvekili Muharrem Erkek, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, ortada henüz somut bir yasal metin olmadığını vurguladı. Erkek, büyükşehir statüsünün yalnızca idari bir değişiklik olmadığını, yerel demokrasiyi ve yönetim yapısını doğrudan etkileyeceğini ifade etti.
Muharrem Erkek’ten Çanakkale büyükşehir açıklaması
Muharrem Erkek, Çanakkale’nin büyükşehir yapılması ihtimaliyle ilgili şu değerlendirmelerde bulundu:
“Şu an için ortada resmî bir yasa tasarısı yok. Ancak böyle bir planın konuşulduğu anlaşılıyor. Eğer Çanakkale büyükşehir yapılırsa Kepez, Geyikli ve Küçükkuyu gibi belde belediyeleri kapanabilir. Bu da yerinden yönetim anlayışını zayıflatır.”
Erkek ayrıca belde belediyelerinin yerel demokrasinin temel unsurlarından biri olduğunu belirterek, bu yönde bir düzenlemeye karşı siyasi olarak hazırlıklı olduklarını dile getirdi.
Çanakkale büyükşehir olursa neler değişecek?
Çanakkale’nin büyükşehir statüsü kazanması halinde idari ve yönetsel yapıda önemli değişiklikler yaşanacak. Olası değişiklikler şu başlıklar altında toplanıyor:
İlçe belediyeleri varlığını sürdürür
Belde belediyeleri kapatılır, mahalle statüsüne dönüştürülür
İl genel meclisi kaldırılır
Büyükşehir belediye meclisi oluşturulur
Ulaşım, altyapı, imar ve çevre düzeni planları büyükşehir belediyesinin yetkisine geçer
Hizmetlerde merkezileşme artar
Kırsal ve kentsel alanların yönetim modeli değişir
Bu dönüşüm, özellikle kırsal bölgelerde yaşayan vatandaşlar açısından hizmetlere erişim ve temsil tartışmalarını da beraberinde getirebilir.
Belde belediyeleri neden tartışma konusu?
Büyükşehir düzenlemelerinde en çok tartışılan konuların başında belde belediyelerinin kapatılması geliyor. Daha önce büyükşehir statüsü kazanan illerde belde belediyelerinin mahalleye dönüştürülmesi, yerel yönetimlerin yetki alanını daraltmıştı.
Çanakkale özelinde Kepez, Geyikli ve Küçükkuyu gibi beldelerin kapanma ihtimali, yerel halk ve siyasetçiler arasında kaygı yaratıyor. Bu beldelerin, kendi bütçeleri ve seçilmiş belediye başkanlarıyla yönetilmesi, yerinden yönetim açısından önemli görülüyor.
Çanakkale’nin nüfus kriteri büyükşehir için yeterli mi?
Mevcut yasal düzenlemeye göre büyükşehir olmanın en önemli koşullarından biri 750 bin nüfus sınırı. Çanakkale’nin nüfusu bu eşiğin altında olduğu için, nüfus kriteri açısından büyükşehir şartını sağlamıyor.
Bu durum, Çanakkale’nin büyükşehir olabilmesi için ya nüfusun ciddi şekilde artması ya da büyükşehir yasasında istisnai bir düzenleme yapılması gerektiğini gösteriyor.
Türkiye’de kaç büyükşehir var? Mevcut büyükşehir listesi
2025 yılı itibarıyla Türkiye’de 30 büyükşehir belediyesi bulunuyor. Bunlar:
Adana, Ankara, Antalya, Aydın, Balıkesir, Bursa, Denizli, Diyarbakır, Erzurum, Eskişehir, Gaziantep, Hatay, İstanbul, İzmir, Kahramanmaraş, Kayseri, Kocaeli, Konya, Malatya, Manisa, Mardin, Mersin, Muğla, Ordu, Sakarya, Samsun, Şanlıurfa, Tekirdağ, Trabzon ve Van.
Bu illerin tamamı, nüfus ve idari kriterleri sağlayarak büyükşehir statüsü kazanmış durumda.
