Türkiye’nin sismik hareketliliğini ve kentsel dönüşüm stratejilerini değerlendiren dünyaca ünlü Japon Deprem Uzmanı, Yüksek Mühendis ve Mimar Yoshinori Moriwaki, Çanakkale ve çevresi için kritik uyarılarda bulundu. Türkiye’nin en yüksek deprem tehlikesine sahip 1. derece bölgeler arasında yer aldığını belirten Moriwaki, yapı güvenliği konusunda toplumda yerleşik olan bazı algıların acilen değişmesi gerektiğinin altını çizdi. Kentsel dönüşüm süreçlerinde estetik ve konfordan ziyade can güvenliğinin ön planda tutulması gerektiğini ifade eden uzman, "Binanın baktığı cephe ya da genişliği değil, sağlamlığı hayati önem taşır" dedi.
"Çanakkale’de Risk Her Zaman Var"
Bölgenin tarihsel deprem geçmişine dikkat çeken Yoshinori Moriwaki, Çanakkale’nin yapısal risk durumunu şu sözlerle özetledi: "Çanakkale, 1912 yılında Marmara ve Kuzey Anadolu Fay Hattı’nın kuzey kolu üzerinde çok büyük bir deprem atlattı. Elbette bugünden yarına hemen bir sarsıntı olacağını kesin olarak söyleyemeyiz ancak bölgedeki risk gerçeği her an masada. Türkiye, deprem tehlike seviyesi açısından en kritik coğrafyalardan biri ve bu durum Çanakkale için de geçerli."
"Yeni Fay Keşifleri Riski Artırmıyor, Bilinci Güçlendiriyor"
Son dönemde yer bilimcilerin yeni fay hatları keşfetmesiyle yükselen toplumsal endişeye de değinen Moriwaki, bu durumun korkulacak bir gelişme olmadığını belirtti. Teknolojinin gelişmesiyle yer altındaki kırıkların daha net görülebildiğini ifade eden sismoloji uzmanı, "Japonya’da da araştırma yaptıkça tespit edilen fay hatlarının sayısı sürekli artıyor. Bunlar tamamen yeni oluşumlar olabileceği gibi, mevcut fay hatlarının parçalanmış kolları da olabilir. Bilim insanlarının bu hatları bulup kamuoyuyla paylaşması deprem riskinin fiilen arttığı anlamına gelmez. Sadece teknolojinin yardımıyla geçmişte göremediğimiz fayları artık görebiliyoruz" diye konuştu.
Kentsel Dönüşümde Japonya Modeli ve Vatandaş Sorumluluğu
Türkiye’deki kentsel dönüşüm çalışmalarının devlet ve yerel yönetimler nezdinde sürdürüldüğünü ancak yasal mevzuatlarda bazı tıkanıklıklar yaşandığını ifade eden Moriwaki, Japonya’daki sert uygulamalardan örnek verdi. Japonya’da riskli ya da hasarlı bir binanın tek taraflı bir kararla anında mühürlenebildiğini, Türkiye’de ise hak sahipleri arasındaki yüzde 50 uzlaşı zorunluluğunun süreci yavaşlattığını belirtti.
Dönüşümün başarıya ulaşması için sadece kamusal desteğin yetmeyeceğini, vatandaşların da fedakarlık yapması gerektiğini vurgulayan Moriwaki, kendi hayatından çarpıcı bir örnek sundu: "Japonya’da ben de eski bir evde ikamet ettim. Dönüşüm sonrasında evimin cephesi değişti; eskiden güneye bakarken şimdi doğuya bakıyor, hatta metrekare olarak biraz küçüldü. Ancak gelecekte yaşanacak büyük bir depreme karşı şu an oturduğum bina tamamen sağlam. Herkesin bu gerçeği kabul etmesi ve kentsel dönüşüme bu bilinçle yaklaşması gerekiyor."
