Dünya genelinde milyarlarca kullanıcısı bulunan sosyal medya platformları, bu kez uluslararası bir insan hakları kriziyle gündemde. Kolombiya’da faaliyet gösteren yasadışı silahlı yapılar ve uyuşturucu kartelleri, çocukları kendi saflarına çekmek amacıyla propaganda yöntemlerini dijital evrene taşıdı. İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) tarafından yayımlanan kapsamlı rapor, teknoloji devlerinin algoritmaları nedeniyle bu suça örtülü biçimde katkı sağladığını gözler önüne seriyor.
Dijital Vitrinde Lüks Hayat Vaadi ve Acı Gerçekler
Silahlı grupların fiziksel sahada yürüttüğü eleman temin etme faaliyetleri, yerini göz alıcı sosyal medya paylaşımlarına bıraktı. 2021 yılından bu yana en az 1500 çocuğun internet üzerinden kandırılarak örgüt saflarına dâhil edildiği belirlendi. Özellikle ekonomik açıdan kırılgan bölgelerde yaşayan gençleri hedef alan gruplar; lüks otomobiller, yüksek kazanç ve konforlu bir yaşam vaat eden videolarla dijital avcılık yürütüyor.
Bu aldatıcı pembe tabloya inanan çocuklar ise çatışma alanlarına sürüklendiğinde tamamen farklı bir gerçeklikle karşılaşıyor. Mağdur edilen çocukların ön saflarda savaştırılmasının yanı sıra istihbarat toplama ve insansız hava aracı (dron) kullanımı gibi kritik görevlerde çalıştırıldığı ifade ediliyor. Rapor detayları, ağa düşürülen çocukların yaklaşık yarısının yerli topluluklara mensup olduğunu ve bu durumun açık bir "savaş suçu" teşkil ettiğini ortaya koyuyor.
Algoritmalar Suç İçeriklerini Engellemekte Yetersiz Kalıyor
İnsan Hakları İzleme Örgütü Amerika Kıtaları Bölümü Direktörü Juanita Goerbertus, teknoloji şirketleriyle diyalog halinde olmalarına rağmen alınan tedbirlerin son derece yetersiz kaldığını vurguladı. Dijital platformların sorumluluk almaktan kaçınmaması gerektiğini belirten Goerbertus, şu değerlendirmelerde bulundu:
"Platform yetkilileriyle yürüttüğümüz temasları kıymetli buluyoruz; ancak bu tehlikeli içerikleri sistemden kaldırmak ve en önemlisi bunların yayılmasını sağlayan algoritmik yapıyı değiştirmek adına etkili adımlar atılmadığı kanaatindeyiz. Sosyal medya devleri, kanallarının çocukları silah altına almak amacıyla kullanıldığını kabul etmek zorundadır. Kullanım politikalarında bu tür eylemleri yasakladıklarını ifade etseler de uygulamadaki zafiyetler nedeniyle suça ortak olmaktadırlar."
Yalan Vaatlere Karşı Karşıt Anlatı Çalışmaları Başlatılmalı
Söz konusu platform yönetimleri şikâyet edilen paylaşımları hızla erişime engellediklerini ve proaktif filtreleme mekanizmaları işlettiklerini savunsa da, uzmanlar algoritmaların suç örgütlerine alan açmayacak şekilde yeniden tasarlanması gerektiğinde hemfikir.
Silahlı grupların dijital mecralarda sanal bir saadet zinciri sunduğunu ifade eden Goerbertus, mücadele yöntemine ilişkin şu ifadeleri kullandı:
"Yasadışı yapıların dijital alanda en başarılı olduğu konu, cezbedici bir yaşam tarzı pazarlamaktır. Kamu kurumları ve sivil toplum kuruluşları olarak bizlere düşen temel görev, bu yanıltıcı algıyı kıracak adımlar atmaktır. Gençlere gerçeklerin ne olduğunu göstermeli, onlara somut ve sağlıklı fırsatlar sunan güçlü karşıt anlatılar geliştirmeliyiz."
