İklim krizi ve çevre kirliliğiyle mücadelede küresel bir marka haline gelen Sıfır Atık Hareketi, İstanbul’da geniş katılımlı dev bir organizasyona daha imza attı. Sıfır Atık Vakfı tarafından hayata geçirilen "Gelecek İçin Sıfır Atık – Ortak Akıl Platformu Türkiye Plastik Atık Çalıştayı", plastiğin hammadde aşamasından nihai dönüşümüne kadar tüm süreçlerini kapsayan bütüncül bir yaklaşımla kapılarını açtı.
"Atığı Azaltan, Kirliliği Önleyen Türkiye" temasıyla düzenlenen organizasyon, Türkiye’nin 2026 yılında ev sahipliği yapacağı Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) süreçlerine ve 2053 Plastik Vizyonu’na altlık oluşturacak politikaları şekillendirmeyi hedefliyor. Kamu, akademi, özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarından yaklaşık 600 üst düzey temsilcinin katıldığı çalıştayda, çevresel ve ekonomik sürdürülebilirlik enine boyuna tartışılıyor.
Küresel Tehlikenin Rakamlarla Boyutu: Atıkların Sadece Yüzde 9’u Dönüştürülebiliyor
Çalıştayın açılışında konuşan Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, dünyanın insani krizler ve bölgesel çatışmaların ötesinde çok daha varoluşsal bir tehdit olan iklim ve çevre kriziyle karşı karşıya kaldığına dikkat çekti. Plastik atık sorununun gezegeni yaşanamaz hale getirme potansiyeli taşıdığını vurgulayan Ersoy, çarpıcı verileri paylaştı.
Son 70 yılda küresel plastik üretiminin 460 milyon tonu aştığını belirten Bakan Ersoy, ortaya çıkan atık miktarının ise 353 milyon tona ulaştığını ifade etti. Mevcut atık yönetim sistemlerinin bu yükü taşımakta zorlandığını dile getiren Ersoy; plastiklerin yalnızca %9’unun geri dönüştürülebildiğini, %19’unun yakıldığını, %50’sinin depolandığını ve %22’sinin—yaklaşık 78 milyon ton—doğrudan çevreye karışarak toprağı, nehirleri ve okyanusları zehirlediğini altını çizdi. Türkiye'nin bu süreçte kararlı adımlar atarak gerekli dönüşümü sağlamak zorunda olduğunu belirtti.
Ağırbaş: "Gerekirse İthalat Yasağı ve Hapis Cezası Konuşulmalı"
Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş ise konuşmasında plastiğin hayatın tüm alanlarını kapsayan karmaşık yapısına vurgu yaptı. Asıl hedefin plastiği tamamen yok etmek değil, kullanım ihtiyacını doğru analiz etmek ve atık yönetimini kusursuzlaştırmak olduğunu belirten Ağırbaş; Adana, Mersin, Muğla ve Antalya gibi saha ziyaretlerinde elde ettikleri verileri çalıştaya taşıdıklarını kaydetti.
Süreçte radikal adımların atılması gerektiğine işaret eden Ağırbaş, yerli atıkların ekonomiye tam olarak kazandırılmadan dışarıdan atık getirilmesinin sorgulanması gerektiğini dile getirdi. Gerekli görüldüğü takdirde plastik atık ithalatının yasaklanmasının dahi tartışmaya açılması gerektiğini ifade eden Ağırbaş, çevreyi kirletenlere yönelik cezai yaptırımların sertleştirilerek hapis cezasının da masada olması gerektiğini savundu.
Sanayide Yeşil Dönüşüm ve Kararlı Yönetişim
Sanayi ve Sanayi ve Teknoloji Bakan Yardımcısı Çetin Ali Dönmez, sanayileşmenin çevreye zarar vermeden sürdürülmesinin öncelikleri olduğunu hatırlatarak; Yeşil OSB ve Yeşil Sanayi projeleri kapsamında mobilize edilen yüz milyonlarca dolarlık uluslararası finansmanla sanayicinin yeşil dönüşümünü desteklemeye devam edeceklerini açıkladı.
İstanbul Valisi Davut Gül ise Sıfır Atık Hareketi’nin toplum geneline yayılan bir kültüre dönüştüğünü vurgulayarak, İstanbul’un küresel düzeyde çevre mesajları vermek için en doğru merkez ve "Sıfır Atığın Başkenti" olduğunu ifade etti.
4 Tematik Blokta 15 Çalışma Masası Çözüm Üretecek
İki gün sürecek çalıştay boyunca 17 bakanlık ve 50’ye yakın genel müdürlük ile bağlı kuruluşların yanı sıra yerel yönetimler, üniversiteler, TOBB ve sanayi odalarının temsilcileri yoğun bir mesai harcayacak. Oluşturulan 4 ana tematik blok altındaki 15 çalışma masasında şu başlıklar incelenecek:
Üretim, Tasarım ve Ekonomik Dönüşüm: Eko-tasarım, kaynak verimliliği, temiz üretim ve yeşil dönüşüm.
Tüketim, Atık ve Çevre: Tek kullanımlık plastikler, yeniden kullanım sistemleri, denizel ve karasal ekosistem koruması.
Gıda Güvenliği, Sağlık ve Toplum: Tarımsal plastik kullanımı, mikro/nanoplastiklerin insan sağlığına etkileri ve toplumsal davranış dönüşümü.
Yönetişim, Finansman ve Gelecek: Mevzuat, yeşil finansman, dijital veri izleme ve 2053 Türkiye Plastik Vizyonu.
Çalıştay tamamlandığında elde edilen veriler; Tematik Masa Raporları, Türkiye Plastik Döngüsü Sonuç Raporu ve Bakanlık Bazlı Politika Raporlarına dönüştürülerek Türkiye'nin iklim diplomasisindeki ve iç mevzuatındaki temel dayanaklarından biri haline getirilecek.
