Tıp dünyasında çığır açacak bir bilimsel başarıya imza atan Ege Üniversitesi araştırmacıları, rutin diş çekimlerinde çöpe giden gömülü 20 yaş dişlerinin aslında hayati birer biyolojik hazine olduğunu kanıtladı. Diş hekimliği ve tıp fakültelerinin ortak yürüttüğü multidisipliner çalışmada, dişlerden elde edilen özel kök hücrelerin, kadınlarda kısırlığın en önemli nedenlerinden biri olan "çikolata kisti" (endometrioma) hastalığını gerilettiği saptandı.
Tıbbi Atıktan Biyolojik Mucizeye
Projenin temelini, klinik ortamda çekilen ve normal şartlarda tıbbi atık statüsünde olan gömülü 20 yaş dişleri oluşturdu. Dişlerin en iç kısmında yer alan "pulpa" adlı özel dokuyu steril laboratuvar şartlarında izole eden bilim insanları, bu dokudan mezenkimal kök hücreler üretmeyi başardı.
Elde edilen hücrelerin en dikkat çekici özelliği ise dayanıklılıkları oldu. Eksi 80 derecede dondurularak tam bir yıl boyunca muhafaza edilen hücrelerin, çözüldükten sonra dahi canlılıklarını ve kök hücre niteliklerini tamamen korudukları bilimsel analizlerle doğrulandı. Uzmanlar, normalde çöpe giden bu dişlerin gelecekte biyolojik bankacılıkta ve yenileyici tıp tedavilerinde paha biçilemez bir hammadde kaynağı olabileceğine dikkat çekiyor.
Laboratuvarda Hücrelerin Yaşam Döngüsü Nasıl Şekillendi?
Laboratuvar sürecinde diş pulpası hücreleri, özel enzimler ve kimyasal solüsyonlarla ayrıştırılarak santrifüj işlemlerine tabi tutuldu. Hücre kültür ortamlarına ekilen bu özel yapılar, inkübatörlerde çok kısa sürede yayılarak çoğalmaya başladı.
Periyodik olarak mikroskop altında incelenen ve özel boyama teknikleriyle kök hücre niteliği kesinleştirilen bu hücreler, tedavi edici özelliklerinin en üst seviyede olduğunun kanıtlanmasının ardından kritik aşama olan canlı deneylerine aktarıldı.
Çikolata Kisti Tamamen Geriledi
Elde edilen dondurulmuş kök hücreler, kadınlarda ciddi ağrılara ve kısırlığa yol açan endometrioma (çikolata kisti) hastalığının tedavisinde kullanılmak üzere test edildi. Araştırmacılar, deney hayvanları üzerinde kontrollü bir şekilde çikolata kisti modeli oluşturduktan sonra, bu hayvanların karın boşluğuna laboratuvarda çoğaltılan dental kök hücreleri enjekte etti.
Yapılan gözlemler ve analizler sonucunda, uygulanan kök hücre tedavisinin çikolata kistlerini belirgin şekilde gerilettiği ve hasarlı dokuları onardığı saptandı. Halihazırda hormonal tedaviler ve cerrahi operasyonlarla kesin ve kalıcı sonuçlar alınamayan bu kronik hastalık için, diş kök hücrelerinin gelecekte insan klinik çalışmalarında da en güvenilir ve etkili alternatiflerden biri olması hedefleniyor.
