Antalya EXPO alanında gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31), küresel iklim hedeflerinin yanı sıra dünya siyasetine yön veren ikili görüşmelere ev sahipliği yaptı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 10-12 Kasım tarihlerini kapsayan zirve süresince Asya'dan Afrika'ya, Avrupa'dan Amerika'ya kadar uzanan geniş bir coğrafyadan devlet ve hükümet başkanlarıyla bir araya gelerek Türkiye'nin barış ve iş birliği odaklı dış politika vizyonunu ortaya koydu.
İran-ABD Gerilimi ve Ukrayna Savaşı Gündemin İlk Sırasında
Zirve maratonuna 10 Kasım'da BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ile görüşerek başlayan Cumhurbaşkanı Erdoğan, bölgesel çatışmaların sona erdirilmesi için Türkiye'nin yürüttüğü arabuluculuk çabalarına dikkat çekti. İran ile ABD arasında tırmanan gerilimin düşürülmesi için bölge ülkeleriyle birlikte diplomasiyi öncelediklerini belirten Erdoğan, zirvenin son günü olan 12 Kasım'da İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile gerçekleştirdiği görüşmede de aynı mesajı yineledi. Erdoğan, çatışmaların bir an önce durması ve kalıcı istikrarın sağlanması için vakit kaybetmeden müzakere masasının kurulması gerektiğini vurguladı.
Guterres ile yapılan görüşmede Ukrayna-Rusya Savaşı'nın bitirilmesi adına yeni bir diyalog sürecine destek vermeye hazır olduklarını ifade eden Erdoğan, ayrıca Gazze, Kıbrıs ve Libya'daki güncel gelişmeleri değerlendirdi. Libya Başbakanı Abdulhamid Dibeybe ile yaptığı kabulde ise enerji başta olmak üzere ikili ilişkilerin derinleştirileceğini belirten Erdoğan, Libyalıların sahiplenmediği hiçbir girişimin sahada başarıya ulaşamayacağının altını çizdi.
İklim Hedeflerinde Uygulama Vurgusu ve Küresel Ulaştırma Koridorları
Brezilya Devlet Başkanı Lula da Silva'nın yeniden seçilmesinin ardından yüz yüze gerçekleştirdiği ilk uluslararası resmi görüşme de Antalya'da yapıldı. Görüşmede, COP30 Başkanlığı sürecinde Brezilya'nın elde ettiği kazanımları Türkiye'nin daha ileriye taşıyacağını belirten Erdoğan, COP31'i alınan kararların somut olarak uygulamaya geçirildiği bir konferans olarak kurguladıklarını dile getirdi. Zirvede ayrıca, bir sonraki iklim zirvesi olan COP32'ye ev sahipliği yapacak Etiyopya'nın Başbakanı Abiy Ahmed de tebrik edildi.
Zirvenin en dikkat çeken ekonomik ve stratejik başlıklarını ise küresel ticaret koridorları oluşturdu. Çin Devlet Başkan Yardımcısı Han Zheng ile görüşen Erdoğan, Orta Koridor ile Kuşak ve Yol Girişimi'nin uyumlaştırılmasının ve Kalkınma Yolu Projesi ile entegre edilmesinin ülkeler için büyük fırsatlar barındırdığını kaydetti. Irak Cumhurbaşkanı Nizar Amedi ile yapılan görüşmede de Doğu-Batı ticaretine yeni bir soluk getirecek Kalkınma Yolu Projesi'ndeki ilerlemeler ele alınırken, Erdoğan "Terörsüz Bölge" hedefine Bağdat yönetiminin desteğini artırarak sürdürmesini beklediklerini ifade etti.
Güney Kafkasya'da Barış ve Türk Dünyasında Bütünleşme Adımları
Bölgesel istikrar arayışları kapsamında Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan'ı kabul eden Cumhurbaşkanı Erdoğan, Ankara ile Erivan arasındaki normalleşme sürecinin yapıcı ve sembolik adımlarla ilerlediğini belirtti. Erdoğan, Ermenistan ile Azerbaycan arasındaki barış sürecinin de Türkiye tarafından yakından takip edildiğini ve desteklendiğini aktardı. Gürcistan Cumhurbaşkanı Mikheil Kavelashvili ile yapılan görüşmede ise Türkiye-Gürcistan-Azerbaycan üçlü iş birliği mekanizmalarının enerji, ulaştırma ve savunma sanayisi alanlarında en verimli şekilde kullanılması gerektiği vurgulandı.
Türkmenistan Milli Lideri ve Halk Maslahatı Başkanı Gurbangulu Berdimuhammedov ile de bir araya gelen Erdoğan, Ankara Zirvesi'yle stratejik önemi perçinlenen Türk Devletleri Teşkilatı'na Türkmenistan'ın tam üye olarak katılması yönündeki temennisini paylaştı. Bosna Hersek Devlet Başkanlığı Konseyi Başkanı Denis Becirovic ve Konsey Üyesi Zeljko Komsic ile yapılan kabulde ise ülkenin toprak bütünlüğüne ve anayasal düzenine verilen güçlü destek yinelendi.
Enerji ve Savunma Sanayisinde Yeni Ortaklıklar
COP31 marjındaki temaslar somut anlaşmalara ve yeni iş birliği mesajlarına da zemin hazırladı. Suudi Arabistan Enerji Bakanı Abdulaziz bin Salman Al Saud'un kabulünün ardından, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın huzurunda iki ülke arasında "Elektrik Projelerinde İşbirliğine İlişkin Mutabakat Zaptı" imzalandı. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ile görüşmede Mekke Savunma İttifakı'nın iki ülke arasındaki dayanışmayı güçlendirdiği vurgulanırken, İran'daki çatışmalı sürecin sonlandırılması için ortak çaba gösterileceği belirtildi.
Avustralya Başbakanı Anthony Albanese ve Bangladeş Başbakanı Tarık Rahman ile yapılan görüşmelerde ikili ticaret hacminin artırılması ve savunma sanayisi iş birlikleri öne çıkarken, Bangladeş görüşmesinde Cox's Bazar'daki insani krizin uluslararası gündemde tutulacağı ifade edildi.
Afrika Kıtasıyla "Kazan-Kazan" Temelli İş Birliği
Türkiye'nin Afrika açılımı kapsamında kıta liderleriyle de yoğun bir trafik yürütüldü. Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı Abdulfettah el-Burhan ile görüşen Erdoğan, "Sudan Barış Girişimi"ne ve ülkenin toprak bütünlüğüne tam destek verdiklerini kaydetti. Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud ile savunma ve enerji öncelikli iş birlikleri ile ulusal diyalog süreci değerlendirilirken; Kongo Demokratik Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Felix Antoine Tshisekedi, Kongo Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Denis Sassou Nguesso ve Tanzanya Cumhurbaşkanı Samia Suluhu Hassan ile yapılan görüşmelerde ticaret, ulaştırma ve yatırımların "kazan-kazan" ilkesiyle büyütülmesi kararı alındı.
