Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde (KKTC) faaliyet gösteren bir tüp bebek merkezinde, "Danimarkalı ve İskandinav donor" vaadiyle fahiş fiyatlara satılan üreme hücrelerinin, İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma kapsamında Hacer T. liderliğindeki yasadışı bir örgüt tarafından Türkiye'den temin edildiği belgelendi. Yaptırılan genetik testler sonucunda şu ana kadar en az 30 çocuğun biyolojik kökeninin Türkiye olduğu kesinleşti.
İnsan soyunun genetik bütünlüğünü ve ailelerin güvenini hedef alan bu tür uluslararası nitelikteki usulsüzlükler, sağlık sektöründe etik denetimlerin ve biyolojik materyal tedarik zincirlerinin ne kadar kritik olduğunu bir kez daha gösteriyor. Sürecin ticari hırslarla suistimal edilmesi, sadece hukuki bir ihlal değil, aynı zamanda bireylerin kimlik hakkına vurulmuş ağır bir darbedir.
Soruşturmanın detayları ve olayın gelişimi
İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı’nın yürüttüğü adli soruşturma dosyasına yansıyan bilgilere göre, KKTC'deki ilgili klinik, çocuk sahibi olmak isteyen yabancı çiftlere "Danimarka genli donor" kataloğu sundu. İngiltere'den gelerek tedavi gören 39 yaşındaki Rachel isimli bir hastanın, doğan çocuğunun büyümesiyle birlikte fiziksel özelliklerinden şüphelenerek DNA testi yaptırması skandalı gün yüzüne çıkardı.
Aile, küresel çaptaki en büyük donor bankası olan Danimarka merkezli Cryos International ile doğrudan iletişime geçerek ellerindeki yumurta kodlarını doğrulatmaya çalıştı. Cryos International tarafından yapılan resmi açıklamada, KKTC'deki söz konusu kliniğe geçmişte hiçbir şekilde yumurta veya sperm teslimatı yapılmadığı bildirildi.
Soruşturma kapsamında tespit edilen veriler
| Parametre | Soruşturma Detayı |
|---|---|
| Soruşturmayı Yürüten Makam | İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı |
| Suç Organizasyonu Lideri | Hacer T. |
| Doğrulanan Mağdur Çocuk Sayısı | En az 30 çocuk |
| İddia Edilen Donor Menşei | Danimarka / İskandinav (Cryos International) |
| Gerçekleşen Biyolojik Köken | Türkiye |
| Ana Mağdur Profili | KKTC'de tüp bebek tedavisi gören yabancı uyruklu aileler |
Skandalın ortaya çıkmasının ardından aynı klinikte tedavi gören çok sayıda yabancı uyruklu aile, çocukları için genetik test talebinde bulundu. Yapılan gen haritası analizlerinde 30 çocuğun genetik materyalinin Türkiye'deki donorlardan sağlandığı resmen kayıtlara geçti.
