ABD ve İsrail’in İran’a yönelik 28 Şubat’ta başlattığı saldırıların ardından İran Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Danışmanı Tuğgeneral İbrahim Cebbari, Hürmüz Boğazı’nı gemi geçişlerine kapattıklarını açıkladı.
Cebbari, boğazdan geçmeye çalışan gemilere saldırı düzenlenebileceğini bildirdi. Bunun ardından bölgedeki deniz güvenliği risk seviyesi hızla yükseldi.
Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları (UKMTO), Hürmüz Boğazı için deniz güvenliği risk seviyesinin en üst düzey olan “kritik” seviyeye çıktığını duyurdu. Bu gelişmelerin ardından sigorta şirketleri bölgedeki gemiler için savaş risk poliçelerini iptal etti.
Dünyanın önde gelen konteyner taşımacılığı şirketleri de Hürmüz Boğazı’ndan geçişleri askıya aldıklarını açıkladı.
Gemi Geçişleri Yüzde 90 Azaldı
UKMTO verilerine göre Hürmüz Boğazı’ndan tarihsel olarak günde ortalama 138 gemi geçiş yapıyordu.
Windward verilerine göre ise 2 Mart’ta boğazdan yalnızca 7 gemi geçiş yaptı. Bu sayı 3 Mart’ta 4’e geriledi.
Bu rakamlar son yedi günlük ortalamaya göre Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğinde yaklaşık yüzde 90’lık düşüş yaşandığını gösterdi.
MarineTraffic verilerine göre aynı dönemde boğazdan geçen petrol tankerlerinin sayısı da saldırılardan önceki seviyelere kıyasla yüzde 90 azaldı.
Nakliye Şirketleri Rotayı Değiştiriyor
Deniz taşımacılığı şirketleri güvenlik riskleri nedeniyle alternatif rotalara yönelmeye başladı. Nakliye firmaları özellikle Afrika’nın güneyindeki Ümit Burnu rotasını kullanmaya başladı.
Almanya merkezli konteyner şirketi Hapag-Lloyd, Aralık 2023’ten bu yana Kızıldeniz’den geçiş yapmadıklarını açıkladı. Şirket, Orta Doğu’daki mevcut durum nedeniyle Ümit Burnu rotasının kullanılmaya devam edeceğini bildirdi.
Fransa merkezli CMA CGM şirketi de Körfez bölgesindeki gemilerine sığınaklara yönelmeleri talimatı verdi. Şirket ayrıca Süveyş Kanalı geçişlerinin bir sonraki duyuruya kadar askıya alındığını ve gemilerin Ümit Burnu üzerinden yeniden yönlendirildiğini duyurdu.
Maersk de Orta Doğu’daki gelişmeler nedeniyle bazı hatlarda seferlerin Ümit Burnu üzerinden yapılacağını açıkladı.
Ümit Burnu’nda Gemi Trafiği Artıyor
Windward verilerine göre Ümit Burnu’ndan geçen transit gemi sayısı 2 Mart’ta bir önceki güne göre yüzde 112 artarak 87’ye çıktı. Bu sayı 3 Mart’ta yüzde 8 artışla 94’e yükseldi.
Son yedi günlük ortalama transit gemi sayısı ise 69,7 olarak hesaplandı. 3 Mart’taki geçiş sayısı bu ortalamanın yüzde 35 üzerinde gerçekleşti.
Analizlere göre deniz taşımacılığı şirketleri Körfez bölgesindeki risklerin azalmasını beklemek yerine daha uzun rotalara yöneliyor.
Teslimat Süreleri ve Maliyetler Etkilenebilir
Nakliye rotalarının değişmesi teslimat sürelerinde artışa neden oluyor. Ümit Burnu rotasının kullanılması, taşımacılık süresini yaklaşık 10 ila 20 gün uzatabiliyor.
Bu durumun deniz taşımacılığı maliyetleri üzerinde de yukarı yönlü baskı oluşturduğu belirtiliyor.
Hürmüz Boğazı Küresel Enerji Ticareti İçin Kritik
Basra Körfezi’nin girişinde yer alan Hürmüz Boğazı, Orta Doğu’daki petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz üretimini dünya pazarlarına bağlayan en önemli geçiş noktalarından biri olarak kabul ediliyor.
S&P Global Energy verilerine göre küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 20’si bu boğaz üzerinden taşınıyor.
Boğazdan günlük yaklaşık 15 milyon varil ham petrol uluslararası piyasalara ulaşıyor. Bu petrolün 5,3 milyon varilini Çin alırken, Hindistan yaklaşık 2 milyon varil, Japonya ve Güney Kore ise yaklaşık 1,7 milyon varil petrol ithal ediyor.
LNG Arzında da Risk Artıyor
Hürmüz Boğazı aynı zamanda küresel LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği bir rota olarak biliniyor. Katar bölgedeki en önemli LNG ihracatçılarından biri olarak öne çıkıyor.
Ancak Katar’ın Ras Laffan Sanayi Şehri’ndeki LNG tesisine yönelik insansız hava aracı saldırısı sonrası üretimin durdurulduğu bildirildi.
Bu gelişmenin küresel LNG piyasasında arz endişelerini artırdığı ifade edildi.
Analizlere göre LNG sevkiyatlarında yaşanan aksaklıklar özellikle Asya ve Avrupa piyasalarında rekabeti artırabilecek gelişmeler arasında yer alıyor.
