Boşanan Kadınlar İçin Emsal Karar: Diploma Değişikliğinde Mahkeme Şartı Kaldırıldı!
Eşinden ayrıldıktan sonra kimlik bilgilerini güncelleyen ancak mezun olduğu üniversiteden olumsuz yanıt alan bir vatandaşın adalet arayışı, binlerce kişiyi yakından ilgilendiren emsal niteliğinde bir kararla sonuçlandı. Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK), boşanan kadının soyadı değişikliği gerekçesiyle diplomasının yenilenmesi talebini haklı bularak Marmara Üniversitesi Rektörlüğüne önemli bir tavsiye kararında bulundu.
Yüksek lisans diplomasındaki eski eşine ait soyadını yeni kimlik bilgileriyle değiştirmek isteyen başvurucu, üniversite yönetiminin "mahkeme kararı şartı" öne sürerek talebini geri çevirmesi üzerine konuyu KDK’ye taşıdı. Başvuruyu titizlikle inceleyen ombudsmanlık, idarenin bu tutumunu haksız buldu.
Üniversitelerin Takdir Yetkisi "Kamu Yararı" ile Sınırlı
Kamu Başdenetçisi Mehmet Akarca’nın imzasını taşıyan gerekçeli kararda, üniversitelerin diplomaları düzenleme ve değiştirme konusunda takdir yetkisine sahip olduğu ancak bu yetkinin sınırsız olmadığı hatırlatıldı. Kararda, yükseköğretim kurumlarının kararlarını alırken öğrencilerin ve mezunların çalışma hayatını koruma yükümlülüğünü göz önünde bulundurması, adımlarını kamu yararı ile hizmet gereklerine uygun şekilde atması gerektiği vurgulandı.
"Eski Soyadı Dayatması Özel Hayata Müdahaledir"
KDK, üniversitenin güncel kimlik belgesine rağmen değişiklik talebini reddetmesini sert bir dille eleştirdi. Kararın gerekçesinde, boşanma nedeniyle soyadı değişen bir bireyin eski soyadını taşımaya zorlanmasının ya da sürecin zorlaştırılmasının, Anayasa ile güvence altına alınan "özel hayata saygı hakkına" açık bir müdahale teşkil ettiği belirtildi. Demokratik bir toplum düzeninde resmi kurumların vatandaşın hayatını kolaylaştırması gerektiğinin altı çizildi.
Bireye Orantısız Külfet Yüklenemez
Başvurucunun diploma değişikliği için gerekli tüm yasal şartları yerine getirdiğini ve durumunu ayrıntılı şekilde açıkladığını belirten KDK, Marmara Üniversitesinin makul ve zorunlu bir gerekçe sunmaksızın mahkeme kararı talep etmesini hukuka aykırı buldu. Kurum, idarenin bu katı tutumunun toplumsal fayda ile bireysel haklar arasındaki hassas dengeyi vatandaş aleyhine bozduğunu ve bireye orantısız bir külfet yüklediğini hükme bağlayarak diplomasının güncel soyadına göre yeniden basılması yönünde rektörlüğe tavsiyede bulundu. Bu karar, benzer durumdaki binlerce mezun için de yol gösterici bir dönüm noktası niteliği taşıyor.
