Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu kapsamında New York’ta kritik bir uluslararası buluşmaya ev sahipliği yapıldı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi ve BM Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı Emine Erdoğan’ın himayesinde gerçekleştirilen yüksek düzeyli oturumda, dijital ekosistemin çocuklar üzerindeki baskısı ve alınması gereken küresel önlemler masaya yatırıldı.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, UNICEF ve BM Genel Sekreteri Çocuklara Yönelik Şiddet Özel Temsilcisi Ofisi işbirliğiyle düzenlenen "Görünmeyen Mimari: Çocuklar için Güvenli Dijital Sistemler İnşa Etmek-Uluslararası Standartların ve Ortak Sorumluluğun Geliştirilmesi" başlıklı programa çok sayıda devlet başkanı eşi ve uluslararası temsilci katıldı. Türkevi’nde konuklarını ağırlayan Emine Erdoğan, dijital güvenliğin bireysel çabaları aştığını belirterek küresel ölçekte sistemik bir dönüşüm çağrısı yaptı.
"Çocuklar Sadece Etkileşim Malzemesi Olarak Görülüyor"
Dijital dünyanın çocuk zihni üzerindeki manipülatif etkilerine değinen Emine Erdoğan, modern platformların ticari kaygılarla hareket ettiğine dikkat çekti. Çocukların geleceğin teminatı olduğunu hatırlatan Erdoğan, mevcut yapının bu değeri tehdit ettiğini ifade etti. Dijital mecraların sıradan birer iletişim aracı olmaktan çıkıp toplumları şekillendiren devasa mekanizmalara dönüştüğünü belirten Erdoğan, "Çocuklar maalesef zihinleri ve dikkatleri hedef alınan, birer kullanıcı profiline indirgenmiş durumda. Davranış bilimcilerin ve algoritmaların karşısında çaresiz bırakılan bu kitleyi korumak, kar hırsının ötesinde bir insanlık sorumluluğudur" dedi.
Ekran maruziyetinin biyolojik ve psikolojik tahribatlarına da vurgu yapan Erdoğan, psikiyatrik ilaç kullanım yaşının 5'e kadar düşmesinin tehlikenin boyutunu gözler önüne serdiğini kaydetti. Teknolojinin tamamen reddedilmediğini ancak mevcut yapının kontrolsüzleştiğini belirterek, "Kendi ürettiğimiz teknolojinin bizi ve çocuklarımızı dönüştürmesine seyirci kalamayız" mesajını verdi.
"Güvenlik Sonradan Eklenen Bir Özellik Değil, Tasarımın Temeli Olmalı"
Ebeveyn denetimi ve ekran süresi sınırlandırması gibi geleneksel yöntemlerin tek başına yeterli olamadığına işaret eden Erdoğan, sorunun temel kaynağına inilmesi gerektiğini belirtti. Karmaşık algoritma mimarilerine karşı yalnızca kişisel iradeyle mücadele edilemeyeceğini ifade eden Erdoğan, "Güvenliği, sistemler kurulduktan sonra yamalanan bir özellik olarak değil, daha tasarım aşamasındayız iken çıkış noktası yapmalıyız. Teknoloji, kuralsız ve filtresiz tuzaklarla dolu bir labirent olmaktan çıkarılıp insanlığa hizmet eden temiz bir alana dönüştürülmelidir" şeklinde konuştu.
BM Çatısı Altında Bağlayıcı Standart Temelli Sistem Önerisi
Tekil ulusal düzenlemelerin küresel teknoloji devleri karşısında yetersiz kalabildiğine değinen Emine Erdoğan, sorunun çözümünü uluslararası bir standartlaşmada gördüklerini aktardı. Türkiye’nin bu konuda erken dönemde yasal ve teknik adımlar attığını belirten Erdoğan, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Farklılaşan ulusal mevzuatlar yerine Birleşmiş Milletler çatısı altında birleşmeli ve bağlayıcı küresel standartlar geliştirmeliyiz. Şeffaf izleme ve raporlama mekanizmalarıyla uluslararası bir uygulama birliği oluşturulmalı; dev teknoloji şirketlerinin hesap verebilirliği artırılarak çocukların korunmasında eşit sorumluluk almaları sağlanmalıdır."
