Tarım ve Orman Bakanlığı, tüketicilerin korunması, doğru bilgilendirilmesi ve gıda okuryazarlığının artırılması amacıyla "Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği" kapsamında son iki yılda kapsamlı düzenlemeler gerçekleştirdi. Yeni mevzuatla birlikte gıda etiketlerinin daha okunabilir hale getirilmesi ve ambalajlardaki yanıltıcı ifade ile görsellerin önlenmesi hedefleniyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan da sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı'nın gıda kodeksindeki değişikliklere ilişkin paylaşımını alıntılayarak yeni döneme destek verdi.
Gıda Ambalajlarında Hakikat Dönemi ve Emine Erdoğan'ın Açıklamaları
Emine Erdoğan, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı paylaşımda, medeniyetlerinde sofraların sadece yemek yenilen bir yer değil; güvenin, şifanın ve paylaşmanın harmanlandığı müstesna bir makam olduğunu ifade etti. Bakanlığın yürüttüğü Türk Gıda Kodeksi çalışmalarının sofralardaki güveni yeniden pekiştirdiğine dikkat çeken Erdoğan, "Yanıltıcı isimlerin yerini hakikate bıraktığı bu yeni dönemde, 'ne yediğini bilmek' bir hak olarak tescilleniyor. Sağlıklı ve güvenilir gıda için tarladan sofraya her aşamada emeği geçenleri kutluyorum. Ailelerimizin sağlığı için gözümüz arkada kalmadan, sağlıklı yarınlara hep birlikte yürüyebilmeyi temenni ediyorum" dedi. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı ise yaptığı paylaşımda, gıdaların içeriğindeki algı oyunlarına, yanıltıcı isimlere ve kafa karıştıran etiketlere son verdiklerini, şeffaf ve güvenli bir gıda ekosistemini kararlılıkla inşa ettiklerini belirtti.
Algı Oyunlarına ve Yanıltıcı İfadelere Sıkı Sınırlama
Yeni düzenlemeler çerçevesinde, ürünlerin adı ve net miktarının tüketicinin kolayca görebileceği şekilde yer alması zorunlu kılındı. Alkol, şeker veya tatlandırıcı içeren ürünlerde bu bilgilerin diğer içeriklerden ayrı, açık ve belirgin biçimde yazılması şartı getirildi. Tüketicileri yanıltabilecek "... tadında", "... lezzeti", "... keyfi" gibi ifadelerin kullanımına sınırlandırma uygulandı. Bu doğrultuda, tereyağı aromalı margarin ve ayçiçeği yağlarında "tereyağı tadında", kokolin ürünlerinde "çikolata lezzeti", sütlü buz ürünlerinde ise "dondurma keyfi" gibi ibarelerin kullanımı engellendi. Ayrıca, içeriğinde krema bulunmayan ürünlerde doğrudan "krema" ifadesinin kullanılması yasaklanarak, bu ürünler için "krema sosu" ifadesinin kullanımı zorunlu hale getirildi.
Görsel Kullanımına ve Menülere Yeni Standartlar
Aroma verici kullanılarak üretilen ürünlerin etiketlerinde gerçek gıda görsellerinin yer alması yasaklanırken, ürünün "aromalı" olduğunun açıkça belirtilmesi şart koşuldu. Zeytinyağı dışındaki bitkisel yağlarda zeytin veya zeytin ağacı görsellerinin kullanılmasına izin verilmezken, "zeytinyağı tadında" gibi yanıltıcı ifadelere yer verilmesi de yasaklandı. Ambalajlarda "köy ürünü" algısı oluşturabilecek marka ve ifadelerin kullanımına sınırlandırma getirildi. Kanatlı hayvan ürünlerinde yetiştirme metoduna uygun olmayan görsellerin kullanılması engellendi. Toplu tüketim yerlerinde ise menülerde ürün içerikleri ile enerji değerlerine ilişkin bilgilerin tüketicilere sunulması şartı aranacak. Bitki çaylarında ise hazırlama yönteminin etiket üzerinde açık şekilde belirtilmesi zorunluluğu başladı.
İthal Algısı Engelleniyor ve İçerikler Şeffaflaşıyor
Düzenlemeler kapsamında, yurt içinde üretilen ürünlerde ithal algısı oluşturacak, ithal ürünlerde ise yurt içinde üretildiği izlenimi verecek marka, ifade ve görsellerin kullanımı yasaklandı. Gıdaların silah, kafatası, beyin, dudak ve göz gibi şekil veya görsellerle piyasaya arz edilmesinin önüne geçildi. Ürün içeriklerinde kullanılan bileşenlerin tüketicilere açık şekilde belirtilmesi zorunlu hale getirilirken, toplu tüketim veya satış yerlerinde paketlenerek sunulan gıdalarda birbirinin yerine kullanılabilen bileşenlerin gıdanın adıyla birlikte sunulması kararlaştırıldı. Bu kapsamda, yer fıstığıyla üretilen baklavada yalnızca "fıstıklı" ifadesi yerine "yer fıstıklı" ifadesinin kullanılması zorunlu tutuldu.
Dijital Denetim ve "Güvenilir Gıda" Uygulaması
Tarım ve Orman Bakanlığı, vatandaşların denetim süreçlerine doğrudan katkı sunabilmesi amacıyla dijital uygulamaları devreye aldı. Geliştirilen "Güvenilir Gıda" uygulamasıyla tüketiciler, "taklit-tağşiş sorgula" sistemi üzerinden ürün bilgilerine ulaşabilecek ve "çek/gönder" özelliğiyle şüpheli durumları yetkililere anlık olarak bildirebilecek. Yılda ortalama 1 milyon 300 bin gıda denetimi gerçekleştiren bakanlık, bu uygulamalarla işletmelerin denetim geçmişine ve ürün bilgilerine daha şeffaf bir şekilde ulaşılmasını hedefliyor. Yapılan köklü değişikliklerle gıda alanındaki bilgi kirliliğinin ve haksız rekabetin engellenmesi amaçlanıyor.
