Küresel jeopolitik dengeler, Rusya-Ukrayna savaşı ve Orta Doğu’da tırmanan çatışmalarla birlikte radikal bir dönüşümün eşiğinde. İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana savunma reflekslerini ikinci plana atarak refah odaklı bir vizyon izleyen Avrupa, "büyük savaş" senaryolarının gölgesinde askeri kabiliyetlerini hızla tahkim etmek zorunda kaldı. Ancak milyarlarca euronun harcandığı çok uluslu Avrupa savunma projeleri, kıtanın acil ihtiyaçlarına yanıt vermekten çok uzak bir görüntü çiziyor.
Milyarlık Ortaklıklar Çöktü: Avrupa'nın Zamanı Kalmadı
Avrupa savunma sanayiinin iki lokomotifi Almanya ve Fransa, büyük umutlarla başlattıkları yeni nesil savaş uçağı programını iptal ederek askeri kulislerde şok etkisi yarattı. Benzer bir hüsran deniz kuvvetlerinde de yaşandı; Berlin’in Hollanda’dan tedarik etmeyi planladığı 9 milyar euroluk savaş gemisi projesi çıkmaza girdi.
Kıta ülkelerinin yol haritasında yapay zeka destekli, ağ merkezli harp yeteneğine sahip 6. nesil uçaklar yer alsa da, kapıya dayanan bölgesel tehditler Avrupa’yı acı bir gerçekle yüzleştirdi: Yeni nesil bir uçağı sıfırdan geliştirmek onlarca yıl alıyor, ancak Avrupa’nın bu kadar bekleyecek zamanı yok. Elindeki 4,5. nesil Eurofighter filoları yetersiz kalan kıta, 5. ve 6. nesil arasında konumlanacak acil bir "ara çözüm" arayışında. Ne var ki yükselen aşırı sağ, AB içi siyasi çatlaklar ve ekonomik kriz, sıfırdan ortak bir Avrupa uçağı üretilmesini imkansız kılıyor.
F-35’in Faturası Ağır Geldi: İptaller Peş Peşe
Avrupa için Washington eksenli F-35 programı da kusursuz bir sığınak olmaktan çıktı. ABD'de Trump'ın ikinci dönemine ilişkin belirsizlikler, F-35’lerin fahiş işletim maliyetleri ve bitmek bilmeyen yazılım/güncelleme sorunları Avrupalı müttefikleri bezdirdi. Nitekim İspanya ve İsviçre gibi ülkeler F-35 alım planlarını tamamen rafa kaldırırken, pek çok başkent de mevcut siparişlerini dondurma kararı aldı.
İttifakın Tek Çaresi: Türk Savunma Sanayiinin "Esnek Kasları"
Bugün NATO içinde ABD dışında 5. nesil bir savaş uçağını gökyüzüyle buluşturabilen tek bir ülke var: Türkiye. Milli Muharip Uçak KAAN’ı tamamen kendi öz kaynakları ve mühendislik gücüyle hangardan çıkaran Ankara, küresel havacılık liginde kartların yeniden dağıtılmasını sağladı. 2030 sonrasında tam operasyonel kapasiteye ulaşması beklenen KAAN, sadece Türkiye’nin değil, Batı ittifakının da kaderini değiştirebilir.
Türkiye'nin sunduğu en büyük avantaj ise Türk savunma sanayiinin dünyada eşine az rastlanır esneklikteki üretim yeteneği. Ankara, KAAN'ı kendi stratejik ihtiyaçlarına göre tasarlasa da, talep eden AB veya NATO ülkelerinin kendi yerli sensör, radar ve alt sistemlerini uçağa entegre etmesine sıcak bakıyor.
HÜRJET Örneği Masada: Gözler Temmuz Zirvesinde
Bu entegrasyon modelinin ilk başarılı sinyalleri HÜRJET ve İspanya iş birliğinde görüldü. İspanya'nın kendi özgün sistemleriyle donatılacak olan HÜRJET, Madrid'in envanterine hızla girmeye hazırlanıyor. Benzer bir stratejinin KAAN için de uygulanması, hazırlıksız yakalanan Avrupa havacılığına adeta can suyu olacak.
Tüm bu askeri ve lojistik parametreler yan yana getirildiğinde, 7-8 Temmuz tarihlerinde Ankara’nın ev sahipliğinde gerçekleşecek kritik NATO Zirvesi’nin perde arkası da netleşiyor. Liderlerin masasında, F-35 krizinin gölgesinde parlayan ve Avrupa semalarına göz kırpan milli jetimiz KAAN’ın olması artık bir sürpriz değil, askeri bir zorunluluk olarak değerlendiriliyor.
