Dünyaca ünlü spor giyim markası Adidas, tek bacağını kaybeden bireyler için geliştirdiği "Tek Ayakkabı Hizmeti" projesinde İsrailli gazi Shalev Biton'u öne çıkarmasıyla ciddi bir krizin merkezine yerleşti. 2021 yılında Gazze sınırındaki çatışmalarda yaralanarak bacağını kaybeden Biton'un kampanya yüzü yapılması, uluslararası kamuoyunda ve sosyal medyada geniş çaplı tepkilere yol açtı. İnsan hakları savunucuları, Gazze'de yaşanan ağır insani yıkım devam ederken İsrail ordusuyla bağlantılı bir ismin erişilebilirlik temsilcisi olarak seçilmesini sert bir dille eleştirdi.
İspanyol aktör Javier Bardem dahil olmak üzere çok sayıda tanınmış isim ve aktivist, markanın bu tercihine tepki göstererek tüketicileri Adidas ürünlerini boykot etmeye davet etti. Eleştiriler projenin kendisinden ziyade, tercih edilen figürün temsil ettiği siyasi ve askeri sembolizme odaklandı.
Gazze’deki Uzuv Kayıpları ve Erişim Eşitsizliği
Dünya Sağlık Örgütü ve uluslararası yardım kuruluşlarının verileri, bölgedeki sağlık krizinin boyutunu gözler önüne seriyor. Gazze'de travmatik uzuv kayıpları yaşayan binlerce sivil ve özellikle protez imkanına erişemeyen çocuklar bulunurken, küresel bir markanın İsrailli bir askeri bu hizmetin yüzü yapması "çifte standart" tartışmalarını alevlendirdi. Birleşmiş Milletler ve yardım örgütlerinin raporları, Gazze'de ciddi rehabilitasyon ihtiyacı olan tensel ve fiziksel yaralanmaların her geçen gün arttığına dikkat çekiyor.
Bu tablo karşısında eleştirmenler, Gazze'de uzuvlarını kaybeden Filistinli sivillerin erişilebilirlik gündeminde göz ardı edildiğini, buna karşın askeri geçmişi olan bir ismin parlatılmasının etik ilkelerle bağdaşmadığını savunuyor.
Bella Hadid Sürecinden Sonra İkinci Büyük Kriz
Adidas'ın yaşadığı bu son kriz, markanın Filistin konusundaki ilk tartışmalı adımı değil. İki yıl önce Filistin kökenli dünyaca ünlü model Bella Hadid'in yer aldığı retro ayakkabı kampanyası, İsrail'in baskıları sonrasında iptal edilmiş ve Hadid projeden çıkarılmıştı. Şirket daha sonra yaşanan süreç nedeniyle özür dilese de karardan geri adım atmamış, bu durum Filistin destekçisi geniş bir kitlenin tepkisini çekmişti.
Uzmanlar ve siyasi yorumcular, Adidas'ın aldığı kararlarla ticarî çıkarlarını insani değerlerin önüne koyduğunu belirterek markanın Orta Doğu ve Müslüman çoğunluklu ülkelerdeki pazar payının ciddi risk altına girebileceğini ifade ediyor. Diğer küresel markaların benzer süreçlerde yaşadığı mali kayıplara dikkat çekilerek, Adidas'ın da kapsamlı bir tüketici boykotuyla yüzleşebileceği öngörülüyor.
