Buckingham Üniversitesi emeritus profesörü ve tarihçi Anthony Glees, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri operasyonlarının, dünya genelinde yeni bir küresel savaşın başlangıcı olarak değerlendirilebileceğini açıkladı. Glees, son yıllarda ortaya çıkan jeopolitik gelişmelerin, tarihsel olarak dünya savaşlarının öncesinde görülen üç temel işareti taşıdığını savundu.
İlk İşaret: Seçimle Başlatılan Savaşlar
Glees, İran’a yapılan saldırı kararını “tercih edilen bir savaş” olarak tanımladı. Tarihçi, geçmişte hem Birinci Dünya Savaşı hem de İkinci Dünya Savaşı öncesinde siyasi liderlerin askeri çatışmaları bilinçli tercihlerle başlattığını hatırlattı. Glees’e göre, bu tür seçimle başlatılan savaşlar, küresel çatışmaların tipik işaretlerinden biri olarak kabul ediliyor.
İkinci İşaret: Güç Haklıdır Anlayışı
Tarihçi, ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun “güçlü olan haklıdır” anlayışıyla hareket ettiklerini ifade etti. Bu yaklaşımın uluslararası hukukun göz ardı edilmesine yol açabileceği belirtiliyor. Glees, tarihte agresif rejimlerin komşu ülkeleri işgal ederken benzer düşünce yapısına sahip olduklarını vurguladı.
Üçüncü İşaret: Savaşın Uzaması
Glees’in dikkat çektiği bir diğer faktör, liderlerin çatışmaları hızla sona erdirmek yerine uzun süre devam ettirme eğilimi göstermesi oldu. ABD Başkanı Trump, İran operasyonlarını büyük ölçüde tamamlandığını açıklasa da, İran’ın koşulsuz teslim olması dışında müzakere olmayacağını ifade etti.
Ukrayna Savaşı ile Benzerlikler
Glees, ortaya koyduğu kriterlerin sadece Ortadoğu’daki gerilime değil, Rusya’nın Ukrayna’ya karşı yürüttüğü savaşa da uygulanabileceğini belirtti. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in 2022’de Ukrayna’ya başlattığı geniş çaplı operasyonun, zorunlu savunmadan ziyade siyasi bir tercih olarak değerlendirildiği ifade ediliyor. Çatışmaların dört yılı aşkın süredir sürmesi, Avrupa’da uzayan bir savaş görüntüsü oluşturuyor.
Nükleer Silah Uyarısı
Tarihçi Glees, mevcut gelişmelerin nükleer silaha sahip ülkeler arasındaki rekabeti artırabileceğini vurguladı. Bu bağlamda, jeopolitik risklerin artış gösterdiği belirtiliyor.
ABD Başkanı Trump’ın Değerlendirmesi
Trump, İran’daki operasyonların büyük ölçüde tamamlandığını savunarak, İran ordusunun ciddi şekilde zayıflatıldığını ifade etti.
