Türkiye, havacılık teknolojilerinde küresel standartları belirleyen stratejik adımlarına bir yenisini daha ekledi. Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ), Avrupa Birliği (AB) destekli uluslararası AR-GE projelerinde üstlendiği kritik rollerle hem yerli teknoloji birikimini güçlendiriyor hem de geleceğin hava trafik yönetim sistemlerine yön veriyor.
Konuya ilişkin önemli açıklamalarda bulunan Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, yapay zekâ destekli insansız hava aracı (İHA) operasyonlarından dijital hava trafik yönetimine kadar çok geniş bir alanda Türkiye'nin yetkinliğinin tescillendiğini duyurdu.
İHA’lar Yapay Zekâ ile Yakın Markajda
Avrupa Hava Trafik Yönetimi Araştırmaları Ortak Girişimi (SESAR JU) koordinasyonunda yürütülen ve kentsel alanlarda güvenliği en üst seviyeye çıkarmayı hedefleyen AI4HyDrop Projesi başarıyla sonuçlandırıldı. 2023-2026 yıllarını kapsayan bu vizyoner çalışma sayesinde, şehir içi ve kritik bölgelerdeki İHA hareketliliği yapay zekâ tabanlı dinamik sistemlerle kontrol altına alınıyor.
Projenin detaylarını paylaşan Bakan Uraloğlu, sistemin işleyişine dair şu bilgileri verdi:
“Geliştirilen teknolojik altyapı sayesinde İHA'ların otonom uçuş planları uçuş öncesinde titizlikle izlenip değerlendiriliyor. En önemlisi de kentsel kritik bölgelerde bu araçların ses, radyo frekansı ve görsel izleri yapay zekâ tarafından anlık olarak takip edilerek uçuş izinlerinin uygunluğu denetleniyor.”
Türkiye'den DHMİ ve İstanbul Teknik Üniversitesi'nin (İTÜ) imzasını taşıyan bu küresel konsorsiyum, elde edilen çıktılarla Türkiye'nin gelecekteki insansız hava trafik yönetimi (UTM) altyapısına muazzam bir bilgi birikimi kazandırdı.
Avrupa Semalarıyla Tam Uyum: Sıradaki Hedef "ATMOSPHER"
Bir başarıyı geride bırakırken yenisinin kapısını aralayan DHMİ, teknik yeterlilik kriterlerini eksiksiz karşılayarak AB destekli yeni bir mega projeye daha kabul edildi. ATMOSPHER (Uyumlu Birlikte Çalışabilirlik İçin Hizmet Platformunda Hava Trafik Yönetimi Operasyonları) adı verilen bu yeni nesil dijital platform, hava sahasındaki talep ve kapasite dengesini optimize etmeyi amaçlıyor.
DHMİ'nin yanı sıra İTÜ ve TÜBİTAK BİLGEM’in de yer aldığı güçlü Türk konsorsiyumu; Avrupa Hava Seyrüsefer Emniyeti Teşkilatı (EUROCONTROL) çatısı altında Bulgaristan, Çek Cumhuriyeti ve Romanya'nın hava seyrüsefer hizmet sağlayıcılarıyla ortak masaya oturacak. Proje kapsamında, uçuş rotası tabanlı operasyonlar (TBO) için yenilikçi ve dijital hava trafik platformları inşa edilecek.
Küresel Arenada Güçlenen Türkiye Etkisi
Bakan Uraloğlu, yeni nesil projelerin Türkiye’nin havacılık ekosistemindeki stratejik ağırlığını artırdığına dikkat çekerek, ATMOSPHER projesinin temel hedefini şu sözlerle özetledi:
“Bu hamleyle uluslararası seyrüsefer koordinasyonunu maksimum seviyeye çıkarmayı, operasyonel verimlilikte küresel standartları yakalamayı ve Avrupa hava trafik yönetim sistemleriyle tamamen entegre, yenilikçi çözümler üretmeyi amaçlıyoruz.”
Yapay zekâ destekli insansız hava aracı operasyonlarından dijital hava trafik yönetimine uzanan geniş bir alanda yürütülen projelerin Türkiye'nin havacılık teknolojileri alanındaki yetkinliğini güçlendirdiğini vurgulayan Uraloğlu, “DHMİ'nin Avrupa Birliği destekli araştırma ve geliştirme projelerinde aktif şekilde yer alması, uluslararası iş birliklerimizi güçlendirirken ülkemizin havacılık teknolojilerinin geliştirilmesine sunduğu katkıyı da artırıyor.” ifadelerini kullandı.
