Küresel iklim krizine karşı yol haritasının çizileceği Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) Liderler Zirvesi, Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da kapılarını açtı. Açılış oturumunda uluslararası kamuoyuna seslenen BM Genel Sekreteri António Guterres, iklim krizini salt teknik sıcaklık verileri üzerinden okumanın yanıltıcı olacağını vurgulayarak, verilen mücadelenin doğrudan insan hayatı ve çocukların geleceğiyle ilgili olduğunu kaydetti.
Ev sahipliği dolayısıyla Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a teşekkür eden Guterres, 2025 yılı emisyonlarının rekor seviyeye ulaştığını ve son dört yılın insanlık tarihinin en sıcak dönemi olarak kayıtlara geçtiğini hatırlattı. Küresel felaketlerin eşiğindeki dünyanın karşılıklı garantili bir yıkıma sürüklendiğini belirten BM Genel Sekreteri, Paris Anlaşması ile belirlenen 1,5 derece sınırının aşılmasının kalıcı bir kader değil, hızla telafi edilmesi gereken geçici bir sapma olması gerektiğini ifade etti.
"Dinozorların Lobisi Yoktu, Fosil Yakıtların Var"
Son on yıllık süreçte temiz enerji alanında devrim niteliğinde adımlar atıldığını dile getiren Guterres; güneş enerjisinin küresel elektrik talebindeki artışın aslan payını üstlendiğini, satılan her üç araçtan birinin elektrikliye dönüştüğünü belirtti. Ancak bu ilerlemeye karşın fosil yakıt sektörünün gezegeni tahrip ederken devasa kazançlar sağlamaya devam ettiğinin altını çizdi.
Fosil yakıtların artık tarihe karışması gerektiğini savunan Genel Sekreter, sürecin kasıtlı olarak yavaşlatıldığını şu sözlerle özetledi:
"Fosil yakıtlar dinozorların izinden gitmeli. Ancak bu kendiliğinden olmayacak. Dinozorların bir lobi grubu yoktu fakat fosil yakıt sektörünün var. Stratejileri ise bilimi çarpıtmak, karar alma mekanizmalarını felç etmek ve hesap verebilirliği ertelemek üzerine kurulu."
Emisyonların her yıl asgari yüzde 6 gerilemesi gerektiğini hatırlatan Guterres, mevcut ulusal taahhütlerin dünyayı yüzyıl sonuna kadar 2,5 derecelik yıkıcı bir ısınmaya götüreceği uyarısında bulundu.
"Kirletenler Bedelini Ödemeli": Petrol Devlerine Vergi Baskısı
Zirvenin en dikkat çeken başlıklarından biri, küresel fosil yakıt şirketlerinin elde ettiği kârlar ile iklim fonları arasındaki uçurum oldu. En büyük 9 petrol şirketinin yalnızca son çeyrekte 95 milyar dolar kâr açıkladığına işaret eden Guterres, Kayıp ve Hasar Fonu’nda toplanan yaklaşık 600 milyon doların söz konusu şirketlerin sadece 14 saatlik kazancına denk geldiğini söyledi.
Hükümetlere çağrıda bulunan Genel Sekreter, bu olağanüstü kazançların vergilendirilerek doğrudan iklim krizinden en ağır şekilde etkilenen savunmasız ülkelere aktarılması gerektiğini savunarak "Kirliliğe yol açanlar faturayı ödemek zorunda" mesajını verdi. Gelişmiş ülkelerin 2035'e kadar yıllık en az 300 milyar dolarlık finansmanı temin etmesi gerektiğini belirten Guterres, 1,3 trilyon dolarlık nihai hedefin lafta kalmayıp somut sermayeye dönüşmesinin şart olduğunu dile getirdi.
Afrika ve Pasifik Hattından Küresel Finans Adaleti Çağrısı
Açılış programında söz alan Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed, iklim politikalarını doğrudan bir ekonomik kalkınma stratejisi olarak yönettiklerini aktardı. Elektrik üretiminin yüzde 90'ından fazlasını hidroelektrikten sağlayan Etiyopya’nın 56 milyardan fazla fidan dikerek arazilerini rehabilite ettiğini ve fosil yakıtlı araç ithalatını yasakladığını hatırlatan Ahmed, gelişmekte olan ülkelerin omuzlarındaki borç yüküne dikkat çekti. Kamu borçları trilyon dolara yaklaşan yoksul coğrafyaların dayanıklılık projelerine kaynak ayıramadığını belirten Ahmed, çok taraflı finans kuruluşlarının borçlandırma mekanizmalarını kökten yenilemesi gerektiğini vurguladı.
Zirvenin resmi Müzakereler Başkanlığı görevini yürüten Avustralya Başbakanı Anthony Albanese ise özellikle yükselen deniz seviyesi nedeniyle yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalan Pasifik ada ülkelerinin sesi oldu. Tuvalu örneğini vererek 1,8 metre deniz seviyesinde yaşayan toplumların acil desteğe muhtaç olduğunu belirten Albanese, temiz enerjiye geçişin sadece çevresel bir zorunluluk değil, aynı zamanda yeni istihdam alanları ve müreffeh bir ekonomi kurma fırsatı olduğunu kaydetti. Albanese, kırılgan coğrafyaların sermayeye erişiminin COP31'in en somut çıktısı olması gerektiğini sözlerine ekledi.
