İran devlet televizyonu ve resmi açıklamalarda, Ayetullah Ali Hamaney’in öldüğü bildirildi. Resmî kaynaklar, Hamaney’in “şehadete ulaştığını” duyururken, hükümetin ulusal çapta 40 günlük yas ve 7 günlük genel tatil ilan ettiği aktarıldı. Bu karar Tahran başta olmak üzere birçok kentte geniş yankı buldu ve halk sokaklara çıkarak anma törenleri düzenledi.
Hamaney’in ölümü, İran’da uzun süredir devam eden iç ve dış politik gerginliklerin ortasında yaşandı. Birleşik Devletler ve İsrail’in ortak askeri operasyonu sonrası gelen bu haber, Orta Doğu’daki güç dengelerini bir kez daha tartışmaya açtı.
Ülke Genelinde 40 Günlük Yas İlan Edildi
Resmî açıklamalara göre, İran’da 40 günlük ulusal yas ilan edildi. Yas süresince kamu kurumlarında saygı gösterileri yapılacak, ülke genelinde etkinliklerde hüzünlü bir hava hakim olacak. Ayrıca 7 günlük genel tatil duyurusu da vatandaşlara iletildi.
Başkent Tahran ve diğer büyük şehirlerde binlerce kişi sokakları doldurdu. Rejim yanlıları Hamaney için düzenlenen törenlerde dua etti ve anma mesajları verdi. Öte yandan bazı muhalif grupların bazı bölgelerde kutlama yaptığı anlara ilişkin görüntüler sosyal medyada yer aldı. Güvenlik güçlerinin ise ülke genelinde geniş çaplı önlemler aldığı belirtildi.
Yeni Lider Arayışı Başladı: 8 Aday Öne Çıkıyor
Hamaney’in vefatının ardından İran’daki en kritik soru, yeni dini liderin kim olacağı oldu. İran Anayasası’na göre yeni lideri belirleme yetkisi, Ayetullahlardan oluşan Meclis-i Hobregan (Uzmanlar Meclisi)’ne ait. Meclis’in Tahran’da toplanarak yeni Veliyy-i Fakih’i seçmesi bekleniyor.
Tahran kulislerinde yeni lider için 8 adayın öne çıktığı konuşuluyor. Bu isimler arasında hem yargı ve siyaset alanından öne çıkan figürler hem de Hamaney’in ailesinden isimler bulunuyor. Listede şu isimler yer alıyor:
Gulam Hüseyin Muhsini Ejei (Yargı Erki Başkanı)
Ali Rıza Arafi (Anayasayı Koruyucular Konseyi üyesi)
Sadık Laricani (Eski Yargı Erki Başkanı)
Hasan Humeyni (İmam Humeyni’nin torunu)
Hasan Ruhani (Eski Cumhurbaşkanı)
Seyyid Müçteba Hamaney (Hamaney’in oğlu)
Ayetullah Hüseyin Buşehri
Muhsin Araki
Bu isimler arasından Meclis-i Hobregan’ın çoğunluk desteğini alacak kişi, yeni dini lider olarak ilan edilecek. Sürecin tek gün içinde tamamlanabileceği belirtilse de uzlaşma olmazsa birkaç güne yayılması da ihtimaller arasında yer alıyor.
Geçiş Döneminde Yönetim Nasıl Olacak?
Yeni lider seçilene kadar İran devlet yönetimi geçici bir yapıyla sürdürülecek. Anayasal olarak oluşturulan üçlü geçici heyet; Cumhurbaşkanı, Meclis Başkanı ve Yargı Erki Başkanı’ndan oluşacak. Bu heyetin görevi, liderlik değişimi sırasında ülkenin istikrarını ve yönetim sürekliliğini sağlamak olacak.
Bölge ve Uluslararası Etkiler
Uluslararası kamuoyu, Hamaney’in ölümü sonrası İran’ın izleyeceği yeni yönü yakından takip ediyor. Yeni liderin ABD ile ilişkilerde daha temkinli mi yoksa sert politikaları mı sürdüreceği sorusu, diplomatik çevrelerde önemli bir tartışma konusu. İran’ın dış politikası, bölgesel askeri dengeler ve nükleer program gibi kritik konularda da önemli değişikliklere sahne olabilir.
Ayrıca bu durumun Orta Doğu genelinde barış ve güvenlik dengeleri üzerindeki etkileri küresel liderler tarafından değerlendirilirken, Birleşmiş Milletler ve bölgesel aktörler de sürecin seyrini izliyor.
