Orta Doğu’da ABD, İsrail ve İran arasında yükselen gerilim küresel enerji piyasalarını sarsmaya başladı. İran’ın Hürmüz Boğazı’nda gemi geçişlerini durdurması, dünya petrol ticaretinde büyük bir risk oluşturdu. Çin, Hindistan ve Güney Kore başta olmak üzere Asya ülkelerine yapılan petrol sevkiyatının önemli bir kısmının geçtiği boğazda gemi trafiği yaklaşık yüzde 90 azaldı. Bu gelişmelerin ardından Brent petrolün varil fiyatı yüzde 13 yükselerek 85 doların üzerine çıktı.
Hürmüz Boğazı Neden Küresel Enerji İçin Kritik?
Hürmüz Boğazı, dünya enerji ticaretinin en stratejik geçiş noktalarından biri olarak kabul ediliyor. Basra Körfezi’nden çıkan petrol ve sıvılaştırılmış doğalgazın büyük bölümü bu dar su yolundan geçerek küresel pazarlara ulaşıyor.
Enerji uzmanlarına göre:
Küresel petrol tüketiminin önemli bir bölümü bu boğazdan taşınıyor
Dünya LNG arzının yaklaşık yüzde 20’si Hürmüz üzerinden sevk ediliyor
Günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol bu güzergâhı kullanıyor
İran’ın boğazdaki geçişleri durdurması, dünya piyasasından her gün yaklaşık 20 milyon varil petrolün çekilmesi anlamına geliyor. Alternatif güzergâhlarla ise sadece 5 milyon varillik sevkiyat telafi edilebiliyor.
Petrol Sevkiyatı Azaldı, Brent Petrol Fiyatı Yükseldi
Ortadoğu’daki savaşın başlamasından bu yana enerji piyasalarında sert dalgalanmalar yaşanıyor. Brent petrol fiyatı kısa sürede yüzde 13’ten fazla artarak 85 dolar seviyesini aştı.
Bazı üretici ülkelerin de güvenlik riskleri nedeniyle üretimi azaltma kararı alması fiyat baskısını daha da artırdı. Özellikle Irak’ın petrol üretimini durdurma kararı, küresel arz endişelerini büyüten gelişmelerden biri olarak değerlendiriliyor.
Enerji piyasası analistleri, Hürmüz Boğazı’ndaki krizin uzun sürmesi halinde petrol fiyatlarında daha sert yükselişler görülebileceği görüşünde.
IMF: Enerji Fiyatlarındaki Artış Enflasyonu Yükseltebilir
Uluslararası Para Fonu (IMF), enerji fiyatlarında yaşanabilecek kalıcı artışların küresel ekonomi üzerinde önemli etkiler yaratabileceği uyarısında bulundu.
IMF analizine göre:
Enerji fiyatlarında bir yıl boyunca yüzde 10 artış yaşanması
Küresel enflasyonu 40 baz puan yükseltebilir
Küresel ekonomik büyümeyi ise yüzde 0,2 yavaşlatabilir
Bu durum özellikle enerji ithalatına bağımlı ülkeler için ciddi bir ekonomik baskı anlamına geliyor.
Doğalgaz Piyasasında da Büyük Dalgalanma
Sadece petrol değil, doğalgaz piyasasında da sert yükselişler görülüyor. Avrupa’nın en önemli doğalgaz ticaret noktası olan Hollanda merkezli TTF piyasasında gaz fiyatları son yılların en yüksek seviyelerine ulaştı.
Şubat sonunda megavatsaat başına yaklaşık 32 avro seviyesinde işlem gören doğalgaz fiyatı, kısa sürede yüzde 68 artarak 52 avronun üzerine çıktı.
Uzmanlara göre bu artışın arkasında iki önemli risk bulunuyor:
Hürmüz Boğazı’ndan doğalgaz sevkiyatının kesilmesi
Katar’daki LNG üretim tesislerine yönelik saldırı ihtimali
Hürmüz Boğazı’nın kapanmasıyla birlikte küresel piyasa yaklaşık 110 milyar metreküplük doğalgaz arzından mahrum kaldı.
Petrol Fiyatı 150 Dolara Çıkabilir mi?
Enerji piyasalarında en çok tartışılan senaryo ise petrol fiyatlarının hızla yükselmesi. Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’nın uzun süre kapalı kalması halinde petrol fiyatlarının 100 ila 150 dolar aralığına kadar çıkabileceğini öngörüyor.
Böyle bir senaryo gerçekleşirse:
Küresel enerji maliyetleri hızla artabilir
Enflasyon baskısı dünya genelinde güçlenebilir
Küresel büyüme ciddi şekilde yavaşlayabilir
Orta Doğu’daki askeri gerilimin enerji ticaretini doğrudan etkilediği bu süreçte, piyasalar Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeleri yakından izlemeye devam ediyor. Krizin ne kadar süreceği ise hem enerji fiyatları hem de küresel ekonomi açısından belirleyici olacak.
