Türkiye yollarındaki motosiklet sayısının hızla artması ve buna bağlı olarak yaşanan kaza oranlarındaki dikkat çekici yükseliş, ekonomi ve güvenlik bürokrasisini harekete geçirdi. İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi’nin talimatı doğrultusunda şekillendirilen "2026-2027 Motosiklet Denetimleri Eylem Planı", motosikletlerin taşıtların karıştığı kazaları minimize etmeyi ve trafikte güvenli sürüş kültürünü yerleştirmeyi amaçlıyor.
Resmi verilere göre; 2019 yılında toplam araç envanterinin yüzde 14,1’ini oluşturan motosikletler, 2026 yılı itibarıyla büyük bir sıçrama yaşayarak 34,7 milyonluk toplam taşıt sayısının yüzde 21,3’üne (7,3 milyon) ulaştı. Ancak bu artış, trajik verileri de beraberinde getirdi. Bu yılın ilk 6 ayı ve temmuz ayı başını kapsayan dönemde meydana gelen 138 bin 833 ölümlü veya yaralanmalı trafik kazasının tam 69 bin 131’inde motosikletlerin rol oynadığı tespit edildi. Bu tablonun ardından hazırlanan stratejik plan; 1 ana amaç, 4 stratejik hedef ve 34 performans kriteri çerçevesinde, tam 25 paydaş kurumun koordinasyonuyla sahaya yansıtılacak.
Kavşaklarda Güvenli Bölge: "Motosiklet Rezerv Alanları"
Eylem planının en dikkat çekici maddelerinden biri, motosikletlerin özellikle şehir içi trafiğin en tehlikeli noktaları olan kavşaklarda diğer araçlar tarafından fark edilmesini sağlamak olacak. Büyük araçların kör noktalarında kalan veya sağa-sola dönüşlerde sıkışarak kaza kurbanı olan sürücüler için kırmızı ışıklarda özel bekleme alanları tasarlanması gündemde.
"Motosiklet rezerv alanları" adı verilen bu yeni sistemle, iki tekerlekli araçların dur kalk esnasında trafiğin en önünde yer alması sağlanacak. Böylece hem yeşil ışık yandığında güvenli bir çıkış yapılması garanti altına alınacak hem de araçlar arasında sıkışma riskinin önüne geçilecek. Konuyla ilgili saha araştırmalarının tamamlanmasının ardından bağlayıcı bir uygulama rehberi yayımlanacak.
Kontrollü Şerit Paylaşımı Pilot İlde Test Edilecek
Dünyanın bazı metropollerinde uygulanan ve yoğun trafikte motosikletlerin düşük hızdaki araçların arasından güvenle geçmesini sağlayan "şerit paylaşımı" modeli Türkiye için masaya yatırılıyor. Sürücülerin duran trafikte zaman kazanmasını sağlarken kaza riskini nasıl etkileyeceği incelenecek olan bu sistem, önce risk analizlerine tabi tutulacak.
Değerlendirmelerin olumlu sonuçlanması durumunda belirlenecek bir pilot ilde deneysel olarak başlatılacak olan şerit paylaşımı, yakından takip edilerek ülke geneline yaygınlaştırılıp yaygınlaştırılmayacağına karar verilecek. Ayrıca gece sürüşlerinde görünürlüğü maksimuma çıkarmak adına, sürücülerin kıyafetlerinden kasklarına, motosiklet arkasındaki taşıma kutularından motor gövdelerine kadar yansıtıcı (reflektif) materyal kullanımı teşvik edilecek.
Kaçak Modifiyeye Ağır Darbe ve Teknoloji Teşviki
Eylem planı sadece sürüş kurallarını değil, araçların teknik durumlarını da mercek altına alıyor. Özellikle paket servis elemanları ve gençler arasında yaygın olan, motosikletlerin motor gücünü yasal sınırların üzerine çıkaran veya fabrikasyon güvenlik standartlarını bozan illegal modifikasyonlara göz açtırılmayacak. Teknik açıdan risk taşıyan bu araçların tespiti için sanayi siteleri ve yollarda denetimler artırılacak.
Diğer yandan, motosiklet kazalarında hayat kurtaran Kilitlenmeyi Önleyici Fren Sistemi (ABS) ve benzeri ileri sürüş teknolojilerinin önemi hakkında toplumsal farkındalık kampanyaları yürütülecek. Tüketicilerin yeni araç alırken bu güvenlik donanımlarına sahip modelleri tercih etmesi özendirilecek.
Trafikte Müşterek Kıskaç: Sivil Ekipler Sahaya İniyor
Sadece standart trafik polisleri değil, resmi ve sivil diğer emniyet birimleri de motosiklet denetimleri için entegre çalışacak. Elektronik Denetleme Sistemleri (EDS) ve yapay zeka destekli kameraların da entegre edileceği bu yeni denetim ağında; kask takmayan, tehlikeli şerit değiştiren (makas atan), koruyucu ekipmanı eksik olan veya tescilsiz/modifiyeli araç kullanan sürücülere anında müdahale edilecek.
