Dünya genelinde milyonlarca insan yetersiz beslenme ve açlık sınırında yaşam mücadelesi verirken, her gün 1 milyardan fazla yenilebilir öğün doğrudan çöpe gidiyor. İklim krizinin en kritik tetikleyicilerinden biri haline gelen bu kontrolsüz savurganlığı durdurmak amacıyla Türkiye’nin ev sahipliğinde toplanan COP31 İklim Zirvesi, ses getiren uluslararası bir harekete imza attı. Sıfır Atık Vakfı'nın desteğiyle hayata geçirilen One Billion Challenge (1 Milyar Öğün Çağrısı), bireylerden devasa tedarik zincirlerine kadar tüm aktörleri acil sorumluluk almaya davet etti.
Antalya’daki COP31 Mavi Bölge’de yer alan Sıfır Atık Forumu Sahnesi'nde tanıtılan proje, yalnızca farkındalık oluşturmayı değil; ölçülebilir, somut ve takip edilebilir adımlarla 2030 yılına kadar küresel gıda kaybını yarı yarıya azaltmayı hedefliyor.
Sera gazı salımının yüzde 10'u çöpe giden tabaklardan kaynaklanıyor
Lansmanın açılış konuşmasını gerçekleştiren Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, gıda kaybının ekolojik faturasının vahametine dikkat çekti. Küresel sera gazı emisyonlarının yaklaşık yüzde 8 ila 10'unun doğrudan gıda israfından kaynaklandığını hatırlatan Ağırbaş, sorunun sadece bir tüketim alışkanlığı değil, doğrudan gezegenin geleceğini ilgilendiren bir iklim meselesi olduğunu vurguladı.
Çöpe atılan her lokmanın ardında devasa bir kaynağın heba edildiğini belirten Ağırbaş, şu ifadeleri kullandı:
"Her öğünün ardında toprak, su, enerji ve insan emeği bulunuyor. Gıdayı israf ettiğimizde aslında tüm bu hayati kaynakları da geri dönüşsüz biçimde tüketmiş oluyoruz. Türk kültüründe ekmek daima kutsal kabul edilir; soframızı paylaşmak ve bir başkasını doyurabilecek hiçbir nimeti ziyan etmemek temel öğretimizdir. Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi'nin öncü liderliğinde olgunlaşan bu kadim anlayışı, bugün COP31 aracılığıyla küresel iklim diplomasisinin merkezine taşıyoruz."
Tarladan buzdolabına dört aşamalı kurtarma planı
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ortaya koyduğu yeşil kalkınma vizyonu ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un koordinasyonunda yürütülen COP31 çalışmaları, teorik tartışmaların ötesine geçerek doğrudan sahada uygulanabilir modeller geliştirmeyi amaçlıyor.
Gıda israfının tek bir merkezden çözülemeyeceğine değinen Ağırbaş, üreticiden tüketiciye uzanan zincirde uygulanması gereken adımları şu başlıklarla özetledi:
Tarımsal lojistik ve depolama: Çiftçilerin hasat sonrası kayıplarını en aza indirecek modern depolama altyapılarının yaygınlaştırılması,
Tedarik zinciri optimizasyonu: Perakende ve market ağlarında ihtiyaç fazlası ürünlerin çöpe gitmeden kurtarılması,
Yerel yönetim modelleri: Belediyelerin ve şehir yönetimlerinin gıda bankacılığı ile ihtiyaç sahiplerini buluşturan köprüler kurması,
Hane içi bilinç: Bireysel mutfaklarda porsiyon planlaması, doğru saklama teknikleri ve artan yemeklerin dönüştürülmesi.
Hedef 2030: Ölç, kaydet ve sonucu paylaş
"One Billion Challenge" inisiyatifi, katılımcılardan yalnızca bir iyi niyet beyanı değil; taahhüt, uygulama, ölçüm ve şeffaf veri paylaşımı talep ediyor. Kampanya çatısı altında okullardan belediyelere, restoran zincirlerinden hanelere kadar her kesimin kendi israf haritasını çıkarması ve kaydettiği düşüşü uluslararası platforma taşıması hedefleniyor.
Gıda kurtarma mekanizmalarını güçlendirmek ve kampanyaya dahil olarak kurumsal veya bireysel taahhüt vermek isteyenler, girişimin resmi platformu olan foodwasteaction.sifiratikvakfi.org adresi üzerinden sürece dahil olabiliyor.
