Orta Doğu ve Kafkasya hattında tansiyon hızla yükselirken İran ile Azerbaycan arasında yaşanan gelişmeler bölgeyi yeni bir krizin eşiğine getirdi. İran’ın genişleyen askeri operasyonları kapsamında Azerbaycan’ın Nahçıvan bölgesine yönelik saldırı iddiaları uluslararası kamuoyunun dikkatini çekti. Azerbaycan yönetimi, İran’dan geldiği belirtilen füze ve insansız hava araçlarının Nahçıvan Havalimanı çevresine düştüğünü açıkladı. Bölgedeki gerilim ise ABD, İsrail ve İran arasındaki çatışmaların genişlemesiyle daha da büyüyor.
Azerbaycan-İran olayı nedir, Nahçıvan Havalimanı'na saldırı iddiası nasıl ortaya çıktı?
Azerbaycan kaynaklarına göre İran’dan fırlatılan füze ve kamikaze insansız hava araçları Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti’nde bulunan havalimanı çevresine düştü. Saldırıda iki kişinin yaralandığı bildirildi. Özellikle Shahed-136 tipi kamikaze dronların kullanıldığı yönündeki bilgiler bölgedeki askeri hareketliliğin yeni bir boyuta ulaştığını gösterdi.
Nahçıvan’ın stratejik konumu nedeniyle yaşanan olay kısa sürede uluslararası gündeme taşındı. Türkiye ile kara bağlantısı bulunan bu özerk bölge, Azerbaycan açısından kritik askeri ve siyasi önem taşıyor.
Azerbaycan yetkilileri saldırının İran’dan geldiğini belirtirken Tahran cephesinden doğrudan bir saldırı doğrulaması yapılmadı. Ancak İran’ın son günlerde bölgedeki askeri operasyonlarını genişlettiği biliniyor.
İran neden operasyonlarını genişletti, ABD ve İsrail ile çatışmalar nasıl büyüdü?
Bölgedeki gerilimin temelinde İran ile ABD ve İsrail arasındaki yoğunlaşan askeri çatışmalar yer alıyor. İsrail’in İran’a yönelik saldırıları altıncı gününe girerken İran yönetimi Körfez’deki askeri hedeflere yönelik misilleme operasyonları düzenledi.
İran Devrim Muhafızları, Basra Körfezi’nin kuzeyinde bir Amerikan tankerini vurduklarını açıkladı. Açıklamada geminin halen yanmakta olduğu ifade edildi. Aynı zamanda savaş durumunda Hürmüz Boğazı geçişlerinin İran kontrolünde olacağı yönünde mesaj verildi.
Gerilimi tırmandıran bir diğer gelişme ise Hint Okyanusu’nda yaşandı. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, ABD denizaltısının İran’a ait bir savaş gemisini torpido ile batırdığını doğruladı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise bu saldırının “acı sonuçları olacağı” uyarısında bulundu.
ABD savaş gemisini batırdı, İran nasıl tepki verdi?
İran’a ait Dena fırkateyninin uluslararası sularda torpido saldırısıyla batırıldığı bildirildi. Gemide yaklaşık 130 denizcinin bulunduğu açıklanırken en az 87 kişinin hayatını kaybettiği öne sürüldü.
İran Dışişleri Bakanı Arakçi yaptığı açıklamada ABD’yi “denizde vahşet gerçekleştirmekle” suçladı. İran yönetimi bu saldırının uluslararası hukuka aykırı olduğunu savunarak Washington’un oluşturduğu emsalden pişman olacağını dile getirdi.
ABD tarafı ise saldırının savaş koşullarında gerçekleştiğini ve operasyonların devam edeceğini belirtti.
İsrail saldırıları Lübnan ve İran'a yayıldı
İsrail ordusu İran’a yönelik yeni bir saldırı dalgası başlatırken aynı zamanda Lübnan’ın başkenti Beyrut’ta Hizbullah hedeflerini vurdu. Lübnan’ın güneyindeki siviller için Litani Nehri’nin kuzeyine çekilme çağrısı yapıldı.
İsrail Ordu Sözcüsü Avichay Adraee, bölgedeki sivillerin derhal tahliye edilmesini istedi. Aksi halde geniş kapsamlı saldırıların başlayabileceği uyarısında bulundu.
İran basını ise Tahran ve Kerec çevresinde patlama seslerinin duyulduğunu aktardı.
İran’ın batısında savaş uçağı düştü
İsrail’de yayın yapan Kanal 14 televizyonuna göre ABD’ye ait bir F-15 savaş uçağı İran’ın batısında düştü. Haberde uçağın mürettebatının paraşütle atladığı ve İran topraklarında kaldığı belirtildi.
Daha sonra ABD ve İsrail güçlerinden oluşan ortak bir operasyonla pilotların kurtarıldığı iddia edildi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı daha önce yaptığı açıklamada çatışmaların başlamasından bu yana 6 ABD askerinin hayatını kaybettiğini, 18 askerin yaralandığını duyurmuştu.
İran Kuzey Irak'ta hedefleri vurdu
İran İstihbarat Bakanlığı, ülkenin batı sınırlarından girmeye çalışan ayrılıkçı gruplara karşı operasyon düzenlendiğini açıkladı. Devrim Muhafızları’nın Kuzey Irak’ta Kürt milislerin bulunduğu üsleri üç füzeyle vurduğu belirtildi.
Ayrıca Süleymaniye yakınlarında yayın ve telekomünikasyon altyapısına yönelik İHA saldırısı gerçekleştirildiği iddia edildi.
Türkiye’ye füze atıldığı iddiasına İran’dan yanıt
Hatay’a düştüğü bildirilen bir balistik füze ile ilgili iddialara da İran’dan açıklama geldi. Tahran yönetimi Türkiye’nin egemenliğine saygı duyduklarını belirterek Türk topraklarına herhangi bir füze atılmadığını ifade etti.
Türkiye ise söz konusu füzenin NATO hava savunma sistemleri tarafından etkisiz hale getirildiğini açıkladı.
Bölgedeki gerilim Kafkasya’ya mı yayılıyor?
İran, İsrail ve ABD arasındaki çatışmaların giderek genişlemesi Kafkasya hattında yeni riskler oluşturuyor. Azerbaycan’ın Nahçıvan bölgesine yönelik saldırı iddiaları ise bu gerilimin farklı bir cepheye taşınabileceği endişesini güçlendirdi.
Uluslararası gözlemciler bölgedeki askeri hareketliliğin dikkatle takip edildiğini belirtirken, yeni gelişmelerin hem Orta Doğu hem de Kafkasya dengelerini etkileyebileceği değerlendiriliyor.
