ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından ülkede liderlik değişimi yaşandı. Saldırıların ilk günlerinde İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney hayatını kaybederken, 10 gün sonra İran’da yeni lider belirlenerek Mücteba Hamaney göreve getirildi.
Bu karar hem İran içinde hem de uluslararası arenada geniş yankı uyandırdı.
Tahran’dan Washington’a güçlü mesaj
Uzmanlara göre Mücteba Hamaney’in dini lider olarak seçilmesi yalnızca iç siyasi bir karar değil, aynı zamanda ABD’ye verilen güçlü bir mesaj olarak değerlendiriliyor.
ABD Başkanı Donald Trump daha önce bu ihtimali “kabul edilemez” olarak nitelendirmişti. Bu nedenle yeni lider seçiminin Washington’a karşı açık bir meydan okuma olduğu yorumları yapılıyor.
Analistlere göre Tahran, bu tercihle mevcut siyasi ve askeri çizgisini değiştirmeyeceğini dünyaya göstermiş oldu.
Uzmanlar: İran aynı sert çizgide ilerleyecek
Ortadoğu Enstitüsü kıdemli araştırmacısı Alex Vatanka, Mücteba Hamaney’in göreve gelmesinin İran’ın mevcut stratejisinin devam edeceğine işaret ettiğini söyledi.
Vatanka, ABD ve İsrail’in yürüttüğü operasyonun sonuçlarına da dikkat çekerek, “Bu kadar büyük risk alıp sonunda 86 yaşındaki bir lideri öldürmek ve yerine daha sert görüşlü oğlunun gelmesi ABD açısından büyük bir utanç” değerlendirmesinde bulundu.
Ailesinin kaybı çatışma riskini artırabilir
Yeni lider Mücteba Hamaney’in ABD ve İsrail saldırılarında ailesinden birçok kişiyi kaybettiği de vurgulanıyor.
Reuters’a konuşan kaynaklara göre saldırılarda eşini, annesini, babasını ve bazı aile üyelerini kaybeden Hamaney’in oldukça öfkeli olduğu ve bunun daha sert bir politika izlenmesine yol açabileceği belirtiliyor.
Uzmanlar bu durumun bölgede yeni gerilimlere kapı aralayabileceği görüşünde.
“Dünya babasının dönemini özleyebilir”
Tahran’a yakın bir bölgesel yetkili, Mücteba Hamaney’in yönetiminin daha sert olabileceğini söyledi.
Yetkiliye göre yeni liderin iç politikada kontrolü güçlendirmesi ve muhalefet üzerindeki baskıyı artırması bekleniyor. Aynı kaynak, “Dünya babasının dönemini özleyebilir. Mücteba’nın demir yumruk göstermekten başka seçeneği kalmayacak” ifadelerini kullandı.
Diplomasi yerine sert tutum bekleniyor
Ortadoğu Enstitüsü araştırmacılarından Paul Salem de Mücteba Hamaney’in Batı ile uzlaşma arayan bir lider olmayacağını belirtti.
Salem, İran’ın içinde bulunduğu zorlu dönemde alınan bu kararın, daha sert bir yönetim anlayışına işaret ettiğini söyledi.
Eski ABD diplomatı Alan Eyre ise yeni lider için “Babası kadar değil, belki daha da katı bir çizgi izleyebilir” yorumunda bulundu.
Reformistlere karşı sert tavır
56 yaşındaki Mücteba Hamaney’in uzun süredir İran’daki reformist hareketlere karşı çıktığı biliniyor.
Batı ile diyalog kurulmasını savunan reformist gruplara mesafeli duran Hamaney’in, özellikle Devrim Muhafızları ile yakın ilişkileri bulunuyor.
Analistlere göre bu bağlar, yeni liderin İran’ın güvenlik ve siyasi kurumları üzerindeki etkisini daha da güçlendirebilir.
