İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik başlattığı “önleyici saldırı” Orta Doğu’da tansiyonu en üst seviyeye çıkardı. Başkent Tahran başta olmak üzere birçok kentte askeri ve rejime ait noktalar hedef alınırken, operasyonun İran yönetimindeki üst düzey isimleri de kapsadığı iddia edildi. ABD Başkanı Donald Trump saldırıların birkaç gün sürebileceğini açıkladı. İran ise İsrail’e balistik füzelerle karşılık verdi.
İsrail ve ABD İran’a neden saldırdı, “önleyici saldırı” ne anlama geliyor?
İsrail Savunma Bakanlığı, İran’a yönelik operasyonun “önleyici saldırı” kapsamında başlatıldığını duyurdu. Bu ifade, potansiyel bir tehdidin gerçekleşmeden bertaraf edilmesi amacıyla yapılan askeri hamle anlamına geliyor.
ABD Başkanı Donald Trump ise yaptığı açıklamada İran’a karşı “büyük bir operasyon” başlattıklarını belirtti. Trump, İran’ın donanma ve füze kapasitesinin hedef alındığını ifade etti. Operasyonun birkaç gün sürebileceğine yönelik açıklamalar, bölgede daha geniş çaplı bir askeri sürecin başlayabileceği yorumlarına yol açtı.
İran ile ABD arasında devam eden müzakere sürecine rağmen gerçekleşen bu saldırı, diplomatik temasların askıya alınabileceği yönünde değerlendirmelere neden oldu.
Tahran’da kimler hedef alındı, İsrail’in listesinde hangi üst düzey isimler vardı?
İsrail basınında yer alan iddialara göre saldırılar yalnızca askeri tesislerle sınırlı kalmadı. İran yönetiminde kritik görevlerde bulunan bazı isimlerin de hedef alındığı öne sürüldü.
İddialara göre hedef alınan üst düzey isimler arasında:
İran lideri Ali Hamaney
Genelkurmay Başkanı Abdurrahim Musevi
Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan
Savunma Konseyi Sekreteri Ali Şamhani
Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Ali Laricani
Bu isimlerin doğrudan hedef alınıp alınmadığına ilişkin resmi bir doğrulama yapılmazken, İsrail’in operasyonunun “rejime ait hedefler ve askeri noktalar” üzerinde yoğunlaştığı bildirildi.
İran’da hangi şehirler vuruldu, Tahran dışında nereler hedef oldu?
Saldırılar kapsamında yalnızca Tahran değil, birçok stratejik kent de hedef alındı. İran basını ve uluslararası ajanslara göre operasyon düzenlenen şehirler şunlar oldu:
Tahran
İsfahan
Kerec
Kum
Tebriz
Buşehr
Kirmanşah
İlam
Bu şehirlerin bir kısmı askeri üsler, savunma sistemleri ve stratejik altyapı tesisleri nedeniyle kritik öneme sahip. Özellikle Buşehr ve İsfahan’ın askeri ve nükleer altyapı açısından hassas bölgeler arasında yer aldığı biliniyor.
İran balistik füzelerle nasıl karşılık verdi, İsrail’de neden olağanüstü hal ilan edildi?
İran ordusu, ABD ve İsrail’in saldırılarına yanıt olarak İsrail’e onlarca balistik füze fırlatıldığını açıkladı. Füze saldırıları sonrası İsrail genelinde sirenler çaldı ve halka sığınaklara gitmeleri yönünde uyarılar yapıldı.
İsrail yönetimi ülke genelinde olağanüstü hal ilan etti. Güvenlik önlemleri artırılırken hava savunma sistemleri devreye alındı. Karşılıklı saldırıların ardından hem İsrail hem de İran hava sahasını geçici olarak kapattı.
Hava sahalarının kapatılması, sivil havacılıkta da aksamalara yol açtı. Bölgedeki birçok uluslararası uçuş iptal edilirken, küresel piyasalarda da dalgalanma yaşandı.
Trump’ın “büyük operasyon” açıklaması savaşa mı işaret ediyor?
ABD Başkanı Donald Trump’ın “büyük bir operasyon başlattık” sözleri, uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Operasyonun süresine ilişkin “birkaç gün sürebilir” ifadesi, çatışmanın sınırlı kalıp kalmayacağı sorusunu gündeme getirdi.
Uzmanlar, operasyonun kapsamına ve İran’ın vereceği karşılığın boyutuna bağlı olarak sürecin bölgesel savaşa dönüşme riskinin bulunduğunu değerlendiriyor. İran’ın balistik füze misillemesi, gerilimin hızla tırmanabileceğini gösteriyor.
İsrail-İran geriliminde son durum ne?
Karşılıklı saldırılar sonrası bölgede alarm seviyesi en üst noktaya çıkarıldı. Diplomatik kanalların açık tutulup tutulmayacağı belirsizliğini korurken, uluslararası toplumdan itidal çağrıları geliyor.
İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik önleyici saldırısı, Tahran’da üst düzey isimlerin hedef alındığı iddiaları, İran’ın balistik füze karşılığı ve hava sahalarının kapatılması gelişmeleri, Orta Doğu’da yeni bir kırılma noktası olarak değerlendiriliyor. Önümüzdeki günlerde atılacak adımlar, bölgedeki dengeleri belirleyecek.
