Yaşar Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Onur Kaplan, Dünya Bankası destekli kentsel dönüşüm programının, gerçek bir makro çözüm yerine yalnızca başarılı bir model denemesi olduğunu ifade ediyor. Kaplan, hak kaybı yaşamamak için sürecin her aşamasında profesyonel hukuki desteğin alınmasını öneriyor.
Projenin yapısı ve değişimler:
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinatörlüğünde yürütülen "İklim ve Afetlere Dayanıklı Şehirler Projesi", İzmir'in de dahil olduğu yedi piloto ilde uygulanıyor. Kaplan, bu projenin en önemli etkisinin kentsel dönüşüm süreçlerini müteahhitle sınırlı olmaktan çıkararak, malikin işveren konumunda yer aldığı yeni bir model oluşturması olduğunu belirtiyor. Böylece, geleneksel kat karşılığı model yerine götürü bedelli yapım sözleşmelerinin öne çıktığını vurguluyor.
Finansman modeli ve riskler:
Kredinin doğrudan riskli yapı malikleri adına bloke edilen hesaplara yatırılması, müteahhitlerin süre olarak gözetilaiş etmelerini sağlayarak güçlü bir denetim mekanizması oluşturuyor. Doç. Dr. Kaplan, aylık %0,69 faiz oranı ile sunulan bu kredi modelinin, piyasa şartlarının oldukça altında olduğuna dikkat çekiyor. Ayrıca, geri ödemesiz dönemler ve belirli enerji sınıflarına sahip binalara ek faiz indirimleriyle daha kolay bir finansman imkanı sağlıyor.
Kaplan, kentsel dönüşüm süreçlerindeki hak kaybı risklerinin en kritik noktalarından birinin, riskli yapı raporunun tebliğinden sonraki 15 günlük yasal itiraz süresi ve paylaşım esaslarının belirlendiği an olduğunu belirtiyor. Bu süreçlerde, arsa paylarının açık artırmayla satılması gibi işlemlerde, rayiç bedellerin malik beklentilerini karşılamadığı durumlarla karşılaşılabileceğine dikkat çekiyor.
Doç. Dr. Kaplan, imza atılmadan önce hukuki destek almanın önemine vurgu yaparak, profesyonel bir danışmanla süreci sağlam temellere oturtmanın kritik olduğunu ifade ediyor. Özellikle sözleşmelerin detaylı şekilde incelenmesi gerektiğini ve hangi noktaların dikkat edilmesi gerektiğini şu şekilde aktarıyor: "Sözleşmelerde paylaşım cetvelinin yanı sıra teslim süreleri, gecikme cezaları ve arsa paylarının devri gibi hususların açıkça belirtilmesi gerekiyor."
YAŞAR ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ ÖĞRETİM ÜYESİ DOÇ. DR. ONUR KAPLAN, DÜNYA BANKASI DESTEKLİ KENTSEL DÖNÜŞÜM KREDİSİNİN MAKRO ÇÖZÜM DEĞİL, BAŞARILI BİR MODEL DENEMESİ OLDUĞUNU BELİRTEREK, HAK KAYBI YAŞANMAMASI İÇİN PROFESYONEL HUKUKİ DESTEĞİN HENÜZ İMZA ATILMADAN ÖNCE ALINMASI GEREKTİĞİNİ SÖYLEDİ.
